„Кога некој го започнува патот кон монаштвото и кон Бога, го започнува патот на љубовта – започнува од љубов и за љубов. Зашто, како што се вели во Светото Писмо, Бог е љубов.“ Јадрото на православната духовност, патот што го избрал Свети Сава, архиепископ на Србија и основач на Светиот манастир Хиландар, го опишува монахот Теодосиј во дел од филмот и документарната серија „Свети Сава“.
Документарецот е снимен на Света Гора, во манастирите Хиландар, Ватопед, Свети Пантелејмон, во ќелијата на Светите Архангели Сава и на други локации поврзани со животот и духовната мисија на Свети Сава, а снимањето продолжува во Србија, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Хрватска, Ерусалим, Турција, Синај, Бугарија и САД.
Филмот вклучува ексклузивни интервјуа со игумени и монаси, придружени со снимки од пејзажите на Света Гора направени со дронови и повеќе камери, и претставува вредни ракописи, како што е Карејскиот типик од 1199 година, напишан од Свети Сава, кој станал модел за српското монаштво надвор од Света Гора.
Документарецот „Свети Сава“ не е само историски запис, туку современа нарација која има за цел да функционира како „мост“ меѓу народите и културите, промовирајќи мир, разбирање и дијалог, нагласи режисерот и продуцент, основач на „Optimistic Film“, Жељко Мирковиќ.
„Животот и учењето на Свети Сава зборуваат за универзални човечки вредности – дијалог наместо раздор, сочувство наместо конфликт и вера како мост меѓу луѓето, а не како граница“, изјави Мирковиќ, кој е и професор на Универзитетот во Конектикат.
Документарецот се фокусира на повеќеслојната улога на Свети Сава, кој се смета за основач на црковното, образовното и политичкото оформување на српскиот народ. Воедно, се истакнува и помалку нагласениот аспект од неговиот живот како монах, кој свесно го избрал патот на духовното пребарување.
Во 12 век, српскиот владетел Стефан Немања и неговиот син Растко, подоцна монасите Симеон и Сава, го основале манастирот Хиландар – „духовен центар на верниците од Србија, прво училиште на писменост, уметност и воопшто духовна и национална култура на Србите“.
„Патот на Свети Сава не е само приказна за верата, државата и нашиот народ, туку и визија длабоко вкоренета со векови во ДНК-та на Србите, каде и да живеат. Документарецот и серијата за Свети Сава се од суштинско значење за нашиот народ во време на големи глобални предизвици, како основа за зачувување на идентитетот и како водич за сегашните и идните генерации“, истакна Мирковиќ.
„Мојата цел е да раскажам приказна за верата и нејзината сила како дел од нашето постоење, во која Свети Сава беше светилник“, додаде тој, изразувајќи надеж дека делото и мирот на основачот на Православната црква на Србија ќе бидат пренесени на новите генерации како светлина во време на сомнеж.
Проектот за документарниот филм и серијата го иницирал д-р Ненад Јаниќијевиќ од Питсбург, кој заедно со Милош Коста Папиќ обезбедиле почетни средства за неговата реализација, која се очекува во 2027 година.
Продукциската куќа „Optimistic Film“, во копродукција со „TS Media“ и во соработка со братството на манастирот Хиландар, го презеде проектот со цел да ја истакне приказната за Свети Сава и да ја разбуди потребата за хармонија, достоинство и одговорност меѓу луѓето.
Духовната сила на Свети Сава не е ограничена со простор и материја
Објаснувајќи како една личност ги поставила темелите на српската средновековна книжевност, црква, законодавство и дипломатија, и како неговото дело продолжува да го обликува националниот идентитет, режисерот се повикува на зборовите на игуменот на манастирот Хиландар, архимандрит Методиј.
„Кој бил Свети Сава, кога дури и моќната Османлиска империја почувствувала потреба да ги запали неговите мошти три и пол века по неговата смрт? Зар тоа не покажува дека го сметале за жив?“ вели игуменот, додавајќи дека таквата духовна личност не може да се разбере без благодатта Божја.
„Таа духовна сила не е ограничена со простор и материја, туку е присутна насекаде“, нагласува тој.
Монахот Теодосиј истакнува дека Свети Сава најнапред бил монах и дека патот кон Бога е пат на љубовта, кој започнува со напуштање на световниот живот.
Универзални вредности и порака за светот
Одговарајќи на прашањето дали приказната за Свети Сава е национална или глобална, Мирковиќ оценува дека филмот носи порака што ги надминува границите на една нација.
„Во време кога светот се соочува со длабоки поделби и конфликти, овој филм нè потсетува на трајната сила на мирот, разбирањето и верата. Наследството на Свети Сава покажува дека духовната мудрост може да ги води општествата кон заеднички живот, достоинство и меѓусебна почит“, нагласува тој.
„Денес, кога човештвото бара смисла и единство, приказната за Свети Сава не е само актуелна – таа е неопходна“, додава режисерот.
Глобална приказна за мир, разбирање и вера
Документарецот, според Мирковиќ, е пример за моќта на раскажувањето како форма на „мека моќ“, која ги поврзува културите и ги надминува границите.
„Тоа е универзална приказна за мир, разбирање и вера во време кога овие вредности се потребни во светот“, истакнува тој.
Извор: orthodoxianewsagency.gr
