Протојереј д-р Богдан Букур
Доцент по патристика на Православната богословска семинарија „Св. Владимир“ во Њујорк
~~~
Добрината, храброста и духовниот разум според Штајнхардт
По своето монашење, Николае Штајнхардт често пишувал дека вистинската духовност не може да постои без добрина и радост. За него, фанатизмот и темниот религиозен жар се изопачени облици на верата.
„Секој фундаменталистички фанатизам ми е одвратен и бесмислен…
Монахот кој го користи фанатизмот како оружје само се преправа дека е христијанин. Тој е православен кој ја изневерил верата што тврди дека ја брани.
Нашата вера секогаш била позната по својата цврстина, но и по одвратноста кон сè што не произлегува од христијанската добрина и разумноста на нашите отци.“
Штајнхардт предупредува дека духовниот човек мора да биде мудар и добар, а не остар и злобен.
„Гревовите во сите бордели на светот не викаат толку болно кон небото, колку што викаат навредите и омразата што верниците си ги изговараат едни на други со јад и презир.“
Христијанството не е кукавичко
„Христијанството,“ пишува Штајнхардт, „не е вера на плашливи луѓе.“ Тоа е вера на храброст. Тој потсетува дека во Откровението токму „плашливите“ се први на списокот на оние осудени на „огнената река“.
Како пример за вистинска храброст, Штајнхардт ја опишува последната ноќ пред апсењето. Неговиот татко, Оскар, мал, весело насмеан старец, му вели:
„Ти кажаа да не ме оставаш да умрам како куче? Па, добро — ако е така: нема да умрам. Ќе те чекам.
А ти – слушај ме добро – немој си ме посрамотил. Не биди уплашен Евреин. Немој да си се плашел!“
Потоа го бакнува, застанат исправено му салутира. „Оди,“ му вели.
Таа сцена, пишува Штајнхардт, станала за него икона на човечко достоинство и храброст.
„Бог ни заповедал да бидеме интелигентни“
Но Штајнхардт не застанува само на храброста. За него, верата без разум е опасна. Тој со восхит го цитира Бернар од Клерво:
„Не ѝ прилега на Невестата на Словото да биде глупава.“
И додава со своја остра забелешка:
„Христос никогаш не нè повика да бидеме глупави. Тој нè повика да бидеме добри, нежни, чесни и смирени — но не идиоти.
Господ ја сака чистотата, но не и глупавоста.
Бог, меѓу другото, ни заповеда да бидеме интелигентни.“
За Штајнхардт, интелигенцијата не е академска титула, туку способност да се разликува доброто од злото, да се препознае лицемерието, да не се биде соучесник во неправда.
Тој жестоко ги осудува оние интелектуалци што предавале лекции за Гете и Волтер, додека нивните колеги биле апсени и мачени; оние што пишувале за „грешките на унијатите“, додека православните свештеници биле во затвор; или оние што ја поддржувале забраната на абортусот, а молчеле за теророт и лагите на диктатурата.
„Таквата слепа рамнодушност,“ пишува тој, „е смешна, бедна и лишена од најосновна човечка и христијанска пристојност.
Не со омраза, туку без заобиколување велам: незнаењето, духовната заслепеност и рамнодушноста – се од ѓаволот.“
Следува Дел IV: „Импровизаторите на доброто“ — за скромноста, несовршеноста и радоста во правењето добро, дури и кога сме слаби.
Извор: https://publicorthodoxy.org/
