Протојереј д-р Богдан Букур
Доцент по патристика на Православната богословска семинарија „Св. Владимир“ во Њујорк
~~~
Крштевањето, Божественото јавување и искуството на Светлината
На 15 март 1960 година, во затвор, јеромонахот Мина Добзеу го крстил Николае Штајнхардт, користејќи валкана вода од старо ѓезве, и ги изговорил зборовите:
„Во името на Отецот, и Синот, и Светиот Дух.“
Од тој миг, вели Штајнхардт, во него започнале „сè почести изливи на радост“:
„Радоста ме опкружува, ме исполнува, ме облекува, ме совладува… ми дава чувство на апсолутна сигурност и едно чудно, скоро халуциногено соединување со сè што постои – јасност, светлина, совршен мир.“
Тој запишува дека уште пред крштевањето, околу осумнаесет месеци порано, доживеал искуство кое не можел лесно да го објасни. „Го нарекувам сон, затоа што не се осмелувам да го наречам поинаку,“ пишува тој. Подоцна ќе признае дека тоа било вистинско видение, „чудесен сон, теофанија“:
„Светлината ме опкружува од сите страни. Таа е целосна радост, и ги уништува сите граници. Сум облеан во заслепувачка светлина; пливам во светлина; сум во светлината и се радувам.
Светлината ми зборува – не со зборови, туку со мисла: ‘ЈАС СУМ.’
И го разбирам тоа со умот и со срцето: тоа е Господ. Сум во таворската светлина. Не само што ја гледам – во неа живеам. Радоста трае долго и сè повеќе расте.
Ако злото нема дно, тогаш доброто нема таван. Јас повеќе не сум јас — а сепак, сум јас, но преобразен, силен, неизмерно жив.“
Ова сведоштво, „Јас сум во таворската светлина“, многумина го споредуваат со искуствата на големите мистици: Св. Симеон Нов Богослов, Св .Серафим Саровски, Св. Софрониј (Сахаров). Тоа не е обично религиозно чувство, туку духовна состојба на вистинско обожение – момент во кој човекот ја гледа несоздадената Божја светлина.
Радоста како знак на вистинската вера
Од тој миг, за Штајнхардт радоста станува мерило на автентичниот христијански живот. Таа радост не е весела еуфорија, туку внатрешна сила што произлегува од љубов, простување и мир.
Така, во дневникот раскажува за средба со поранешен член на фашистичката организација „Железна гарда“, човек кој учествувал во антисемитски злосторства. Наместо омраза, Штајнхардт доживува нешто сосема друго:
„Тој ми вели дека му е искрено жал што бил легионер, ме моли за прошка…
Му одговарам: ако зборуваме за прошка, тогаш и јас барам прошка од тебе – затоа што сум Евреин и ти треба да бидеш заслепен до мене.
Бранови радост не преплавија. Се насмевнувавме еден на друг. Тоа е истата онаа светлина што св. Серафим Саровски ја имал кога разговарал со Мотовилов.“
Кога радоста станува мерило на верата
Во писмо до архимандритот Бенедикт Гиуш, еден од неговите духовни водачи, Штајнхардт вели дека кога се замонашил, почувствувал „радост поголема од сè друго“. Оттогаш, радоста за него станува етичка мерка – знак дали верата е жива или мртва:
„Ако човек е намуртен, раздразлив, неподнослив, не е христијанин, без разлика колку е морален. Тој е доблестен, но не е христијанин. Христијанинот е слободен, а затоа е и радосен.“
Следува Дел III: „Доброто, храброста и духовниот разум според Штајнхардт“ — за тоа како радоста води кон храброст, добрина и интелигентна вера, а не фанатизам.
Извор: https://publicorthodoxy.org/
