Сѐ погласни се повиците за законска регулација на пристапот на децата до социјалните мрежи, поради растечките ризици по нивното ментално здравје, безбедност и развој. По примерот на повеќе европски земји, и во Македонија е покрената граѓанска иницијатива за забрана на социјалните мрежи за деца до 12 години и строга контрола за малолетници до 16 години.
Петицијата, иницирана од „Иницијатива за безбедно детство“, бара системски пристап од државата со цел зајакнување на дигиталната безбедност, заштита на личните податоци и намалување на штетните последици од неконтролираното користење на онлајн платформи.
Аларм поради дигиталните ризици
Според иницијаторите, децата денес се изложени на сериозни ризици: нарушено ментално здравје, онлајн врсничко насилство, самоповредување, опасни интернет-предизвици, зависност од содржини, намалена концентрација и изобличена слика за вредности и успех.
Со петицијата се предлага:
целосна забрана за користење социјални мрежи до 12 години,
строги услови за регистрација и користење до 16 години,
задолжителна верификација и родителска согласност,
ограничување на алгоритамско препорачување содржини за детски профили,
засилена заштита на личните податоци,
јасни санкции за платформите кои не ги почитуваат правилата,
национална програма за дигитална писменост и поддршка на менталното здравје.
Кордалов: Без родители – нема ефект
Комуникологот Бојан Кордалов предупредува дека рестрикциите нема да дадат резултат доколку не бидат поддржани од родителите и образовниот систем.
„Институциите сами не можат да го носат товарот. Родителите, наставниците и професорите мора активно да бидат вклучени. Денешните родители имаат дополнителна одговорност – да ги водат децата не само во реалниот, туку и во дигиталниот свет“, вели Кордалов.
Тој укажува дека во балканските општества недостига инклузивен јавен дијалог, што може да доведе до контраефект од самите забрани доколку тие не се внимателно осмислени и прилагодени на реалноста.
Усогласување со ЕУ и меѓународни примери
Сѐ повеќе европски држави ги заоструваат правилата за пристап на децата до социјалните мрежи. Дел од нив воведоа строги ограничувања, а некои најавуваат целосни забрани за деца под 15 или 16 години. Европските институции препорачуваат подигнување на минималната возраст за неограничен пристап, со посебен акцент на одговорноста на технолошките компании.
Експертите предупредуваат дека алгоритмите и дизајнот на платформите често ја експлоатираат детската ранливост, создавајќи зависност и долгорочни психолошки последици.
Потребен е баланс, не само забрани
Иницијативите за регулација отвораат поширока општествена дебата: како да се заштитат децата, а истовремено да се подготват да бидат одговорни дигитални граѓани. Заклучокот на експертите е јасен – рестрикциите мора да одат рака под рака со едукација, родителска вклученост и јасна правна рамка усогласена со европските стандарди.
Темата допрва ќе биде предмет на јавни расправи, но едно е извесно: дигиталната безбедност на децата станува едно од клучните прашања на современото општество.
Автор:Даниела Трпчевска-Зафировска
Извор:https://www.dw.com/mk/digitalen-stit-za-decata-zabrana-na-socijalnite-mrezi-za-deca-pod-12-godini-vo-makedonija/a-75841003?fbclid=IwY2xjawP2pPdleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZAwzNTA2ODU1MzE3MjgAAR5zSn_BFzP_6X-4sA7ZLREEaFovpOaHLC5KBYMoOZnO10DEhxlG0XB6QvEvGg_aem_KK6dwhSVaTlYLZ-bnmQ7Ug
