Доколку да речеме Украина не заслужува самостојна автокефална Црква и украинската Црква треба да биде по канонска контрола на Русија, во тој случај ни Македонија не заслужува автокефална Црква и треба да остане официјално како епархија на СПЦ?
Направи паралела и анализа.
Одговор на ChatGPT:
Многу добро прашање – ова е една од клучните паралели што се поставуваат во православниот свет денес. Ќе ти направам анализа со историско-канонска и политичко-црковна перспектива.
1. Канонска и историска димензија
Украина: Руската православна црква тврди дека Украина е „нејзина канонска територија“, бидејќи Киевската митрополија во 17 век била ставена под јурисдикција на Московската патријаршија. Од таа гледна точка, тие велат дека секоја автокефалија за Украина без согласност на Москва е неканонска.
Македонија: Слично, Српската православна црква со децении ја сметаше МПЦ-ОА за своја епархија, бидејќи во 1920 година Охридската архиепископија била интегрирана во СПЦ. СПЦ ја сметаше македонската автокефалија (прогласена во 1967) за расколничка.
Ако ја прифатиме логиката на Москва, тогаш истата логика би важела и за СПЦ: дека Македонија не може да има своја автокефална црква, туку треба засекогаш да остане „епархија“ во рамките на Белград.
2. Улога на Вселенската патријаршија
Украина: Вселенската патријаршија (Цариград) во 2019 издаде Томос за автокефалија на ПЦУ (Православна црква на Украина), аргументирајќи дека Москва во 17 век неправилно ја добила јурисдикцијата и дека Цариград е „Мајка Црква“.
Македонија Во 2022 година Цариград ја призна МПЦ-ОА како канонска и ја врати во литургиско единство. Потоа СПЦ сама ѝ даде Томос за автокефалија (јуни 2022). Тоа беше делумно резултат на силен притисок од Цариград врз Белград.
Значи, во двата случаи Цариград играше улога на арбитер и коректор на „историски неправди“. Ако за Украина се оспорува, тогаш мора да се доведе во прашање и Македонија.
3. Политички контекст
Украина: Автокефалијата се гледа како дел од процесот на национално осамостојување и дистанцирање од Русија по агресијата во 2014 и особено 2022.
Македонија: Слично, автокефалијата е дел од националната самобитност. Да останеше под СПЦ, тоа ќе значеше дека македонската држава нема целосна духовна независност, што би било политички и национално проблематично.
4. Паралела и заклучок
Ако се прифати тезата дека Украина не заслужува автокефална Црква бидејќи канонски припаѓа на Москва, тогаш мора логично да се прифати и дека Македонија не заслужува автокефална црква бидејќи канонски припаѓа на СПЦ.
Но тоа би било неспојливо со реалноста:
* Македонскиот народ ја живее својата вера преку својата сопствена црква (МПЦ-ОА).
* Истото важи за Украинците со нивната ПЦУ.
Тука се гледа двојниот аршин: кога е во прашање Македонија, мнозинството православни цркви прифатија компромис и ја признаа автокефалијата. Кога е Украина, голем дел се воздржуваат од страв од Москва.
Заклучок: ако ја негираме украинската автокефалија, тогаш мора да ја доведеме во прашање и македонската. Но бидејќи тоа е апсурд и неприфатливо за македонскиот народ, со истата логика и Украина има полно право на своја автокефална и независна црква.
