Во текот на советската епоха, Рождеството Христово беше систематски потиснувано и заменето со секуларното одбележување на Новата година, како дел од државната атеистичка политика на СССР. Празникот Рождество беше тргнат на маргините, додека Новата година стана официјален и идеолошки прифатен настан, со елка крунисана со црвена петокрака наместо Витлеемската ѕвезда.
Како што потсетува историчарката Галина Галкина, елката – традиционален христијански симбол – доби ново значење во советскиот контекст. Во семејствата воспитувани во комунистички дух, празнувањето на Новата година беше норма, додека Божик опстојуваше тивко, најчесто преку побожните баби кои, и покрај ризиците, одеа во црква и тајно се молеа.
Официјалната забрана на Божикната елка беше воведена во 1927 година, кога советската власт отворено ја прогласи религијата за „штетна за пролетаријатот“. Подоцна, во 1935 година, елката беше „реабилитирана“, но исклучиво како симбол на Новата година односно Новогодишна елка, по иницијатива на партискиот функционер Павел Постишев, со одобрение од Јосиф Сталин. Така започна традицијата на масовни новогодишни детски прослави, лишени од христијанска содржина.
Во следните децении, елката постепено се „преобратуваше“ – украсите добиваа идеолошка тематика: војници, работници, спортисти и симболи на советскиот труд. Рождеството Христово остана во сенка, а јавното исповедање на верата можеше да доведе до сериозни последици, вклучително и судски прогон.
За тајното празнување на Рождеството во 1980-тите сведочи и епископот Каскеленски Генадиј (Михаил Гоголев), кој раскажува дека верниците се собирале тивко, без пеење божикни песни, со страв од посета на милицијата. Во тоа време, советското законодавство предвидувало и кривична одговорност за верско воспитување на деца – одредба укината дури во 1991 година.
Со распадот на Советскиот Сојуз, религиозните слободи беа обновени, а Божик повторно го доби своето вистинско значење. Денес, Новата година и Божик коегзистираат во календарот, како два празника со различна, но комплементарна симболика – еден световен и еден духовен.
Автор: Галина Галкина
Извор:
ELEOS Благовест – Агенција за православни вести (IAPN.KZ)
Автор: Галина Галкина
