Ширењето на Евангелието отсекогаш било тесно поврзано со средствата што биле достапни во секоја епоха. Од ракописните кодекси во првите христијански векови, преку печатарството, па сè до печатените книги и дигиталните изданија, Црквата низ историјата ги користела сите соодветни средства за да го направи словото Божјо достапно за верниците.
Во XXI век, кога секојдневието на милиони луѓе поминува преку екранот на мобилниот телефон, дигиталниот пристап до Светото Писмо не е само технолошка можност. Тоа е нов облик на пастирска грижа, кој им овозможува на луѓето секогаш да го имаат свештениот текст со себе.
Во тој контекст, објавувањето на новата апликација за Ајфон, преку која е достапен Единствениот украински превод на Новиот Завет, претставува уште еден значаен чекор во црковниот проект што го спроведува Вселенската патријаршија во Украина, во соработка со организацијата „Братство на Света Софија“.
Целта на проектот е на верниците што зборуваат украински јазик да им се понуди современ, веродостоен и литургиски употреблив превод на Светото Писмо.
Новата апликација, достапна бесплатно за Ајфон уреди, не е само уште една електронска верзија на Новиот Завет. Таа претставува природно продолжение на повеќегодишен проект кој се обидува да ги обедини почитта кон црковното предание и можностите на современата технологија.
Проект роден од реални пастирски потреби
Историјата на Единствениот украински превод не започнала со намера да се создаде ново библиско издание. Напротив, неговите почетоци се поврзани со една друга потреба: подобро разбирање на богослужбените текстови од страна на современите верници.
Кон крајот на 2000-тите години, околу Синодалната литургиска комисија на тогашната црковна структура во Украина се формирала група од теолози, филолози, лингвисти и уредници, од каде што започнала преведувачката иницијатива.
Првичната цел била да се состави речник кој ќе ги преведе црковнословенските зборови на современ украински јазик, со цел да се олесни учеството на верниците во богослужбите.
Меѓутоа, во текот на работата брзо станало јасно дека многу од основните библиски поими не можат точно да се пренесат изолирано од самиот библиски текст. Нивното значење се открива во целокупниот богословски контекст, а не само преку речник.
Од ова сознание се родила идејата за нов украински превод на Новиот Завет директно од грчкиот оригинал.
Верност кон грчкиот текст
Една од најважните карактеристики на проектот е тоа што преводот не се темелел на посредни јазични верзии, туку на грчкиот оригинал на Новиот Завет.
Како основен текст било користено научното издание „The New Testament in the Original Greek – Byzantine Textform“ од 2005 година, подготвено од Морис А. Робинсон и Вилијам Г. Пиерпонт, кое ја пренесува византиската текстуална традиција на Новиот Завет.
Истовремено, преведувачите проучувале повеќе библиски преводи на различни јазици, како и речиси сите достапни украински преводи, со цел да се постигне најдобра рамнотежа меѓу точноста, јазичната јасност и литургиската употребливост.
Целта не била да се создаде чисто академско дело, туку текст што ќе може да се чита и во богослужението и во личното духовно проучување, без отстапување од црковниот етос и богословската прецизност на оригиналот.
Од пробно издание до широка употреба
Процесот на преведување се одвивал постепено. Пред објавувањето на целиот Нов Завет, Евангелието и Апостолот биле издадени пробно во литургиска форма. Реакцијата била особено позитивна, што потврдило дека постои реална потреба од ваков проект.
Официјалното претставување на целосниот Нов Завет се одржало на 20 февруари 2024 година во Ставропигијата на Вселенската патријаршија во Украина, со благослов на Неговата Сесветост, Вселенскиот патријарх Вартоломеј.
Бесплатното печатено издание било распродадено за кратко време. Примероци биле дистрибуирани не само во Украина, туку и меѓу украинските заедници во странство, што го покажало силниот интерес на дијаспората за пристап до современ украински превод на Новиот Завет.
Дигиталното продолжение
Успехот на печатеното издание покажал дека делото не може да остане ограничено само на страниците на една книга.
Преведувачкиот тим постепено продолжил со објавување на Новиот Завет во електронски EPUB формат, со негово интегрирање во познатата апликација MyBible, како и со негово ставање на располагање преку платформата Paratext, која меѓународно се користи за библиски преводи и преведувачки проекти.
Објавувањето на самостојната Ајфон апликација беше следниот логичен чекор во таа насока. Истовремено, веќе започнал развојот на соодветна апликација за Андроид уреди, со цел пристапот до текстот да стане уште поширок.
Философијата на проектот останува иста: преводот да биде слободно достапен, без финансиски бариери, така што секој заинтересиран ќе може да го изучува Новиот Завет каде и да се наоѓа.
Технологијата како средство, а не како цел
Употребата на новите технологии често предизвикува дебати во црковната сфера. Меѓутоа, историјата на Црквата покажува дека никогаш немало противење на самите средства. Она што секогаш се оценува е начинот на кој тие се користат.
Кога се појавило печатарството, тоа радикално го променило начинот на ширење на книгите. Денес, дигиталните платформи и мобилните уреди имаат слична улога.
Поседувањето на Библијата на мобилен телефон не го заменува црковниот живот или печатената книга. Но, тоа може да го поттикне секојдневното проучување, да ја олесни личната молитва и да му овозможи на верникот секогаш да има непосреден пристап до евангелското слово.
Особено за помладите генерации, кои се навикнати мобилниот телефон да го користат како основна алатка за читање и информирање, постоењето на веродостојна апликација со Новиот Завет претставува особено корисна пастирска можност.
Порака што ја надминува Украина
Оваа иницијатива ги надминува границите на Украина.
Таа истакнува суштинско начело на црковниот живот: верата останува непроменета, додека средствата преку кои таа се пренесува можат да се развиваат. Црквата не е повикана да ја следи секоја технолошка мода, но не е повикана ниту да ги игнорира алатките што можат ефективно да ѝ служат на нејзината мисија.
Истовремено, проектот потсетува на важноста Светото Писмо да се преведува директно од грчкиот оригинал, со почит кон црковното предание и со мисла за литургискиот живот.
Јазичното обновување не значи напуштање на традицијата. Напротив, тоа може да биде начин на нејзино зачувување, кога им овозможува на современите луѓе подлабоко да ја разберат содржината на свештените текстови.
Евангелието во рацете на современиот човек
Објавувањето на iPhone апликацијата не е само уште една дигитална новина. Тоа е резултат на повеќегодишен труд кој ги обединува богословската одговорност, јазичната прецизност и користењето на технологијата во полза на црковниот живот.
Во свет во кој информациите секојдневно ги преплавуваат нашите екрани, можноста Новиот Завет да се отвори со истата леснотија добива особено значење.
Дигиталниот формат не ја менува пораката на Евангелието. Тој само ја прави понепосредно достапна за луѓето на нашето време.
Можеби токму тоа е најголемиот успех на овој проект: не тоа што создал уште една апликација, туку што ги искористил современите средства за да ѝ служи на вечната цел — словото Христово да остане секојдневно присутно во животот на современиот човек, каде и да се наоѓа и кој уред да го држи во своите раце.
Извор: https://fosfanariou.gr/
