Црковен Журнал ЛОГОС
Во бугарскиот парламент се отвори политичка расправа околу рускиот патријарх Кирил и прашањето дали тој во минатото бил поврзан со советските тајни служби. Како што пренесува Инфомакс, заменик-министерката за надворешни работи на Бугарија, Велислава Петрова, одговорила дека бугарските безбедносни служби не располагаат со информации дека рускиот патријарх Кирил бил агент на КГБ.[1]
Прашањето било поставено од пратеникот Ивајло Мирчев од „Демократска Бугарија“. Тој побарал одговор дали бугарските разузнавачки служби дале мислење при формирањето на бугарскиот став за евентуалното иземање на рускиот патријарх Кирил од 21-от пакет санкции против Руската Федерација. Во самото прашање патријархот Кирил бил спомнат како поранешен агент на КГБ под агентурното име „Михајлов“.[2]
Според одговорот на Петрова, сите предлози за воведување ограничувачки мерки од страна на Европската Унија се доставуваат до надлежните бугарски институции, меѓу кои и Службата за воено разузнавање и Државната агенција за разузнавање. Тие, како што навела таа, вршат анализа во рамките на своите надлежности. Сепак, според бугарското Министерство за надворешни работи, од овие две служби не била добиена информација за активност на патријарх Кирил како агент на КГБ.[3]
Софија и санкциите против патријархот Кирил
Инфомакс наведува дека одбраната на рускиот патријарх Кирил од вклучување во 21-от пакет санкции на ЕУ се претворила во приоритетна задача на бугарското Министерство за надворешни работи. Во текстот се посочува и претходна изјава на бугарската министерка за надворешни работи, според која блокирањето на финансиски средства на патријархот во банкарските институции не би влијаело врз текот на војната, па затоа било оценето како бесмислено.[4]
Бугарскиот премиер Радев, според истиот извор, санкциите против рускиот патријарх ги нарекол „симболични“ и ги споредил со „крстоносен поход“. Инфомакс пренесува дека, иако санкциите би биле насочени кон патријархот како физичко лице и не би го засегале имотот на Руската црква во европските земји, во медиуми блиски до владејачките структури се ширеле тврдења дека таквите санкции би ја блокирале активноста на руските цркви во странство.[5]
Зошто ЕУ сака санкции против поглаварот на Руската црква?
Европската Унија, како што пренесува Инфомакс, уште од 2022 година сака да воведе санкции против патријархот Кирил. Причината е неговата јавна улога во поддршката на руската војна, неговата реторика за војната како „света“ и агресивните антиевропски пораки кои се шират преку црковниот простор.[6]
Во текстот се наведува и дека под негово раководство ваквите идеи се шират преку рускиот епископат, додека свештеници кои не се согласуваат со таквиот курс се лишуваат од свештенички чин.[7]
Ова прашање ја отвора пошироката тема за улогата на Црквата во современата геополитика. Кога верскиот авторитет се користи за оправдување на војни, агресија и државна идеологија, тогаш веќе не станува збор само за црковно прашање, туку и за прашање на безбедноста, пропаганда и меѓународни политики.
Швајцарските архиви и името „Михајлов“
Инфомакс понатаму се повикува на швајцарски архивски документи, според кои патријархот Кирил, со световно име Владимир Гундјаев, во 70-тите години на XX век работел за КГБ. Според овие наводи, додека бил во Женева како претставник на Московската патријаршија при Светскиот совет на црквите, тој собирал информации под псевдонимот „Михајлов“.[8]
На почетокот на 2023 година, според написот, швајцарските изданија SonntagsZeitung и Le Matin објавиле материјали од декласифицирани полициски архиви. Во тие материјали, како што пренесува Инфомакс, оперативниот псевдоним на Гундјаев бил наведен како „Михајлов“, а како една од главните задачи било посочено влијанието врз Светскиот совет на црквите.[9]
Според истиот текст, овие податоци укажуваат дека соработката имала систематски карактер и била координирана од советските специјални служби. Наводите од швајцарските архиви, како што се наведува, се совпаѓале со декласифицирани извештаи на КГБ од 90-тите години, каде што се споменува „агент Михајлов“, кој од 1972 година извршувал задачи во Женева.[10]
Балканска лекција: Црквата не смее да стане инструмент на државна пропаганда
Овој случај не е важен само за Бугарија или Русија. Тој е важен за целиот православен свет, особено за Балканот, каде што црковните прашања често се преплетуваат со национална политика, историски спорови и странски влијанија.
Православието не смее да биде сведено на инструмент на која било држава. Црквата не постои за да оправдува војни, да шири империјални идеологии или да служи како меко оружје на геополитички центри на моќ. Нејзината мисија е да сведочи за Христос, мирот, покајанието, вистината и достоинството на човекот.
Токму затоа ваквите расправи треба внимателно да се следат и во Македонија. Не за да се води антируска, антибугарска или каква било слепа кампања, туку за да се разбере една суштинска вистина: кога Црквата влегува во служба на воена и државна пропаганда, таа го губи својот пророчки глас.
Македонското православно општество има потреба од духовна зрелост, трезвеност и транспарентност. На верниот народ не му треба да биде злоупотребуван, тој има право да знае кога религиозниот јазик се користи за вера, а кога за политика. Има право да разликува пастирска грижа од прикриена пропаганда, црковно предание од геополитички проект, православна солидарност од идеолошка мобилизација.
Затоа прашањето за патријархот Кирил не е само прашање за минатото. Тоа е прашање за иднината на православниот свет: дали Црквата ќе остане верна на Евангелието, или ќе биде злоупотребена како инструмент на војна и државна моќ?
Фусноти
[1] Инфомакс, „Бугарите сега се искараа за рускиот патријарх: Во бугарскиот парламент се расправаше дали московскиот патријарх Кирил бил агент на советските тајни служби“, објавено на 7 јули 2026 – https://infomax.mk/%D0%B1%D1%83%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D1%81%D0%B5%D0%B3%D0%B0-%D1%81%D0%B5-%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D0%BF%D0%B0/
[2] Исто.
[3] Исто.
[4] Исто.
[5] Исто.
[6] Исто.
[7] Исто.
[8] Исто.
[9] Исто.
[10] Исто.
