Грчкиот јазик, како жива ризница на сеќавање, образование и духовна култура, беше во центарот на одбележувањата во Цариград по повод Светскиот ден на грчкиот јазик. Настанот се одржа во историската зграда на Градското училиште во Галата, во присуство на грчката дијаспора, со силна симболика за континуитетот на елинизмот во градот.
На свеченоста присуствуваше и се обрати Вселенски патријарх Вартоломеј, истакнувајќи дека јазикот не е само збир од зборови, туку начин на мислење, етички код, духовен идентитет и средство за културно преживување. Патријархот го опиша грчкиот како „мајчин јазик на духот“, нагласувајќи дека тој „донел безбројни и непроценливи придонеси за светската духовна култура, книжевноста и науките“.
3.500 години историска присутност
Грчкиот јазик спаѓа меѓу најстарите документирани јазици во светот со непрекината и добро потврдена традиција. Најраните писмени сведоштва потекнуваат од микенскиот период (Линеар Б), од XIV–XIII век пр.н.е., што значи околу 3.400–3.500 години историска документација. Неговата особеност е во тоа што не е „музејски“ остаток: се развивал, менувал форми, но го задржал својот јадрен систем, поимник и културна линија до денешнината.
Меѓународното влијание е мерливо: илјадници грчки и зборови од грчко потекло се дел од терминологијата на медицината, математиката, физиката, филозофијата и општествените науки. Кога еден јазик создава поими што се прифаќаат глобално, тој создава и начин на мислење.
Јазикот како оска на христијанската теологија
Посебен акцент беше ставен на врската меѓу грчкиот јазик и теологијата. Како што нагласи Патријархот, не било случајно што грчкиот станал оска на христијанската богословска мисла. Преку него Црквата ја формулирала верата, водела дијалог со светот и ја надминувала ограниченоста на простор и време. Соединението на философската терминологија и богословската содржина било сложено, но Отците на Црквата успеале да ги искористат јазичните алатки без да ја нарушат духовната длабочина на искуството што го пренесувале.
Ова не е прашање само за теолозите. Станува збор за способноста на еден јазик прецизно да изразува апстрактни поими: личност, природа, суштина, енергија, логос. Токму тука се гледа зошто грчкиот има трајна меѓународна вредност.
Црквата, дијаспората и образованието
Патријархот потсети и на историската улога на Црквата во зачувувањето и ширењето на грчкиот јазик преку училишта, академии, богослужбениот живот, химнографијата и теологијата. Во периоди на драматични политички промени, јазикот останувал нишка на континуитетот, одржувана не само од институции, туку и од заедници, парохии, наставници и семејства.
Во тој контекст, се нагласи и улогата на грчките државни структури во странство и културната дипломатија, како и секојдневната борба за континуитет на грчкиот јазик во Цариград — не како празничен украс, туку како живо наследство.
Светско културно наследство
Грчкиот јазик ужива меѓународно признание како носител на култура, со оглед на влијанието на класичната книжевност, филозофијата и научната мисла врз Европа и светот. Во таа рамка се истакнува и значењето на меѓународните организации, како UNESCO, кои ја нагласуваат јазичната и културната разновидност како темел на идентитетот и образованието.
Јазик за иднината
Пораката на Патријархот Вартоломеј, насочена кон ромејството и универзалноста на грчкиот дух, добива особена тежина во време кога јазиците се поедноставуваат или заменуваат со „готови кодови“ на комуникација. Грчкиот опстојува затоа што се развива, се учи, се пишува, се пее и се дискутира — и затоа што може да ги собере и логиката и тајната, и науката и верата.
Сѐ додека новите генерации учат, читаат и создаваат мисла, грчкиот јазик ќе продолжи да биде присутен во светот – не како спомен, туку како жива сила на културата.
Извор: vimaorthodoxias.gr
