„Духот на аскетизмот не е некаков туѓ елемент внесен во христијанството, ниту е резултат на влијанија од дуалистички идеологии надвор од Црквата“, истакнува Вселенскиот Патријарх во својата порака по повод Великиот пост.
Вселенскиот Патријарх Вартоломеј нагласува дека периодот што започнува претставува можност повторно да станеме свесни за нераскинливата врска меѓу аскетската практика и евхаристиското остварување на Црквата.
Тој понатаму посочува дека во православната традиција аскетизмот никогаш не е цел сам по себе, бидејќи таквиот пристап неизбежно води кон преценување на индивидуалниот напор и поттикнува тенденции кон самооправдување.
Исто така, подвлекува дека, за жал, христијанскиот аскетизам од страна на современите мислители бил окарактеризиран како негација на радоста на животот и ограничување на човечката креативност. „Ништо не е подалеку од вистината!“
Во продолжение ја пренесуваме пораката на Вселенскиот Патријарх Вартоломеј:
+ ВАРТОЛОМЕЈ
По Божја милост Архиепископ Константинополски – Нов Рим
и Вселенски Патријарх
До полнотата на Црквата
Нека благодатта и мирот од нашиот Господ и Спасител Исус Христос бидат со сите вас;
а од нас – молитва, благослов и прошка.
Најчесни браќа архиереи и возљубени чеда во Господа,
Исполнети со свето чувство, повторно, по Божја благоволба, влегуваме во Светиот и Велик пост – подвигот на аскетската борба, време на пост и покајание, на смирение и молитва, на духовна будност и љубов, со очите на нашето срце насочени кон животворниот Крст Господов, кој нè води кон Света Пасха што ги отвора портите на Рајот за човечкиот род.
Овој благословен период што се отвора пред нас е можност повторно да ја сфатиме вистината за аскетизмот според Христа и неговата нераскинлива поврзаност со евхаристиското остварување на Црквата, чиј секој израз и димензија се осветлени од светлината и радоста на Воскресението. Духот на аскетизмот не е туѓ елемент во христијанството, ниту резултат на влијанија од надворешни дуалистички идеологии. Аскетизмот е друг збор за христијанското постоење – поврзано со апсолутна доверба во Божјата Промисла, со неисцрпната духовна радост на животот посветен на Христос, со самонадминување и самопожртвуваност, со милосрдна љубов и почит кон сето создание.
Аскетизмот не е прашање на самоволни избори и субјективни особености, туку на послушност кон правилото и „соборниот опит“ на Црквата. Тој е „црковен“, а не индивидуален настан. Животот во Црквата е неделив. Покајанието, молитвата, смирението, простувањето, постот и добротворството се меѓусебно поврзани. Во православната традиција нема аскетизам како цел сам по себе, бидејќи тоа води кон преценување на личниот напор и кон самооправдување.
Великиот пост е време да ја доживееме Црквата како место и начин на откривање на даровите на Божествената благодат – како предвкус на радоста на Господовото Воскресение, темелот на нашата вера и светлиот хоризонт на „надежта што е во нас“. Не случајно Црквата во Сиропусна сабота ги чествува светите подвижници, кои се поддршка и сопатници на верните во подвигот.
Здравиот христијански аскетизам е учество на целиот човек – дух, душа и тело – во животот во Христа, без потценување на материјата и телото, и без манихејско сведување на духовноста. Како што е запишано, христијанскиот аскетизам е борба „не против телото, туку за телото“; според Геронтиконот: „Нè научија не да го уништуваме телото, туку страстите.“
За жал, христијанскиот аскетизам е неправедно претставен како негација на радоста и ограничување на креативноста. Но, како ослободување од приврзаноста кон поседувањето и од егоцентричноста, аскетизмот е извор на вистинска слобода.
Што е повистинито од ослободувањето од ропството на „индивидуалното право“ и отворањето кон љубовта кон ближниот? Што е покреативно од постот кога тој е сеопфатен став на живот и „заеднички подвиг“, а не индивидуален подвиг? Што е подлабоко од покајанието како внатрешно преобраќање и откривање на силата на Божествената благодат?
Иако ранохристијанскиот карактер на Великиот пост како подготовка за Светото Крштение бил заменет со „етосот на покајание“, останало искуството на постот како „второ крштение“. Затоа постот не е тажен период. Нашата химнографија говори за „пролетта на постот“, а богословието го нарекува „духовна пролет“ и „време на радост и светлина“.
Со овие мисли, потсетувајќи ги сите чеда на Светата Велика Христова Црква дека на денот на Акатистот ќе се одбележи 1400-годишнината од 626-тата година – кога во знак на благодарност кон Богородица за избавувањето на Константинопол од опсада бил испеан Акатистот стоејќи во храмот во Влахерна – ви посакуваме благословен тек на постот, со трпение, благодарење и славословие.
Да патуваме кон полнотата на радоста во Неговото светло Воскресение.
Великиот пост 2026
✠ ВАРТОЛОМЕЈ Константинополски
Ваш усрдeн молитвеник пред Бога за сите.
