Папата Лав XIV ја прифати оставката на надбискупот Паоло Пеци, кој речиси две децении ја предводеше Римокатоличката архиепископија „Мајка Божја“ во Москва. За апостолски администратор е назначен помошниот епископ Николај Дубинин
ВАТИКАН / МОСКВА – Папата Лав XIV ја прифати оставката на надбискупот Паоло Пеци од пастирската управа на Римокатоличката митрополитска архиепископија „Мајка Божја“ во Москва, една од најчувствителните католички јурисдикции во современа Русија. Одлуката беше објавена на 2 мај во официјалниот билтен на Канцеларијата за печат на Светата столица.
Со истата одлука, Папата го назначи помошниот епископ Николај Дубинин, францисканец конвентуалец, за апостолски администратор sede vacante на архиепископијата. Тој ќе ја води црковната област до именувањето нов надбискуп.
Оставката привлече внимание затоа што Пеци има 65 години, додека вообичаената возраст на која католичките епископи поднесуваат оставка е 75 години. Руските и католичките медиуми, повикувајќи се на соопштението на архиепископијата, наведуваат дека тој се повлекува поради здравствени причини, односно поради состојба што му го отежнувала целосното извршување на службата.
Паоло Пеци, роден во Италија во 1960 година, беше назначен за московски надбискуп во 2007 година од папата Бенедикт XVI. Речиси деветнаесет години тој беше главното лице на Католичката црква во Русија, предводејќи мала, но сложена заедница во земја каде православието има доминантна историска и културна положба.
Архиепископијата „Мајка Божја“ во Москва опфаќа огромна територија — повеќе од еден милион квадратни милји — и, според податоци цитирани од Catholic Culture, има околу 70.200 католици, 63 парохии и 18 мисионерски станици. Во неа служат десетици епархиски и редовнички свештеници, што покажува дека станува збор за мала, но организациски важна католичка структура во Русија.
Иако оставката не треба да се претставува како официјален прекин на односите меѓу Ватикан и Москва, таа доаѓа во исклучително чувствителен момент. Руската инвазија врз Украина ја промени атмосферата во која дејствуваат сите христијански заедници во Русија, а Католичката црква мора да балансира меѓу верноста кон својата универзална мисија, внимателната дипломатија на Светата столица и реалноста на животот како верско малцинство во рускиот државен и општествен простор.
Пеци во 2024 година, по повод две години од руската целосна инвазија врз Украина, за Vatican News пишуваше дека секој ужас на војната се спротивставува на секој чин на добро и повикуваше кон преобразување на срцата и градење мир. Таквиот јазик беше карактеристичен за неговата линија: не директна политичка конфронтација, туку пастирски повик за мир во средина каде секој збор има дипломатска тежина.
Ватиканската дипломатија во однос на Русија и Украина во изминатите години не беше прекината, туку продолжи преку тивки канали. Кардиналот Матео Зупи во октомври 2024 година повторно патуваше во Москва како папски пратеник за хуманитарни прашања поврзани со војната, особено за враќање украински деца и размена на заробеници. Во април 2025 година, ватиканскиот секретар за односи со државите, архиепископ Пол Галагер, разговараше со рускиот министер Сергеј Лавров за можни иницијативи за запирање на воените дејствија.
Токму затоа оставката на Пеци повеќе треба да се гледа како црковно-дипломатски преод во тешки услови, а не како јавно прогласена дипломатска пауза. Светата столица не назначи веднаш нов надбискуп, туку апостолски администратор, што во канонска смисла е нормално привремено решение, но во политички контекст ја нагласува чувствителноста на моментот.
Назначувањето на Николај Дубинин има и своја симболика. За разлика од Пеци, кој е Италијанец, Дубинин е руски католички епископ, францисканец, роден и вкоренет во локалниот контекст. Тоа може да се чита како практичен чекор: во период на војна, санкции, идеолошка затвореност и зголемена недоверба кон западните институции, локален администратор може полесно да ја води заедницата низ преодниот период.
За католиците во Русија, оваа промена отвора прашања за иднината на нивната јавна видливост, пастирска слобода и односите со државата и со Руската православна црква. Католичката заедница е мала и внимателна во јавниот настап, а секое крупно кадровско поместување во Москва неизбежно се чита и низ пошироката призма на односите меѓу Рим, Кремљ и Московската патријаршија.
Пеци беше една од ретките црковни фигури што со години стоеше на пресекот меѓу западното католичко присуство и рускиот религиозен простор. Неговото заминување не значи дека Ватикан ги затвора вратите кон Москва, но покажува дека времето на руско-ватиканскиот дијалог е далеку потешко отколку во периодот пред војната во Украина.
Во овој момент најточната оценка е дека Католичката црква во Русија влегува во внимателен преоден период. Оставката на Пеци е предвремена и затоа привлекува внимание, но проверените извори не даваат основа да се претвори во тврдење за дипломатски „земјотрес“ или прекин на врските. Вистинската тежина на настанот е посуптилна: во Москва заминува човекот што речиси дваесет години ја држеше католичката заедница во рамнотежа меѓу пастирската служба, руската реалност и ватиканската дипломатија.
