Свети Николај Велимировиќ преку зборовите на протоереј Закариј Линч за духовните корени на светските конфликти
Протоереј Закариј Линч ја претставува мислата на свети Николај Велимировиќ од неговото дело „Војната и Библијата“, кое иако напишано во минатиот век, звучи како да е создадено за денешниот свет.
Авторот вели дека Велимировиќ јасно ја разоткрива вистинската духовна причина за војната, која не се крие во политички интереси, туку во оддалечувањето на човекот од Бога и во идолопоклонството на современиот човек.
Корените на војната
Свети Николај нагласува дека дали ќе има војна зависи од духовниот квалитет на животот на народите.
„Ако во мир нашето живеење е угодно на Бога, нема да има војна. Но свет без Бога е колевка на војната. Нејзините бацили растат во срцата на луѓето, и кога ќе се размножат — војната станува неизбежна.“
Тој потсетува дека во мирот се создаваат причините за идните конфликти. Секој повик за мир без молитва, без благодарност и без Божјо присуство — е само привремено затишје пред нова несреќа.
На мировните конференции по Првата светска војна, народите зборувале за загуби и територии, но не за духовно исцеление. Бог бил изоставен од разговорите, и затоа мирот што го склопиле станал „фабрика за идната војна“.
Главната причина – отпадништвото од Бога
Свети Николај пишува дека најдлабоката причина за сите војни е безбожноста.
„Нема мир за безбожните, вели Господ.“ (Исаија 42:22)
Луѓето кои во време на војна трчале во храмовите, по завршувањето на конфликтот повторно се оддалечиле од верата.
Безверието, вели тој, е навреда кон Создателот и „повторно распнување на Христа во срцата на крстените народи“.
Откако ќе Го отфрлат Бога, луѓето создаваат нови идоли во кои ја вложуваат својата вера. Тие идоли се изворот на немирот и подготовка за нови војни.
Современите идоли на човештвото
Свети Николај наведува пет најголеми идоли на модерното време кои ги трујат душите и народите:
Материјализмот – кога богатството, земјата, парите и уживањето стануваат највисока цел. Овој идол создава завист, омраза и борба меѓу луѓето.
Егото (личното „јас“) – човекот станува сам на себе бог, барајќи моќ, признание и поклонување.
Империјализмот – желбата на народите да владеат над други заради богатство и сила.
Нацијата – кога љубовта кон татковината се претвора во омраза кон соседите и презир кон другите народи.
Културата – кога делата на човекот се издигнуваат на местото на Бога, а уметноста станува предмет на гордост, не на благодарност.
„Овие идоли,“ пишува Велимирович, „некогаш беа вистински вредности, но без Бога тие стануваат демони. Материјализмот, империјализмот и егото се лицемерни идоли; културата и национализмот се бесмислени. Сите тие, без вера, стануваат духовна болест.“
Последиците од идолопоклонството
Луѓето кои се заситуваат со овие идоли западнуваат во духовна тромост, разочараност и самоубиствена празнина.
А оние што не можат да ги достигнат, паѓаат во завист, гнев и насилство.
Во двата случаи, овие идоли раѓаат омраза кон Христа и неизбежно водат кон нови војни.
Свети Николај додава дека тоа особено важи за христијанските народи на Европа и Америка, кои некогаш биле „солта и светлината на светот“, но ја изгубиле својата духовна сила.
Сега, вели тој, „ни Кина, ни Индија, ни Африка веќе не гледаат во белите народи светлина, туку темнина“.
Кој ќе победи во идната војна
Победата, според Божјата правда, не зависи од оружјето, туку од верата и покајанието.
„Бог им дава победа на оние кои имаат најчиста вера и кои го исполнуваат Неговиот закон. Безбожните народи ќе бидат поразени, дури и да се бројни како лисја во шумата.“
Но тој додава: сè зависи од покајанието.
„Народот кој прв ќе се покае и ќе Го повика Бога, тој ќе победи.“
А ако сите се покаат?
„Тогаш сите ќе победат — затоа што нема да има војна. Тоа би било најсветлата победа во историјата на човештвото.“
Покајанието – патот кон вистинскиот мир
Целиот заклучок на свети Николај Велимировиќ е содржан во една мисла:
„Победата во секоја иднина зависи од покајанието. Без него, човештвото ќе ја загуби и последната можност за мир.“
Тој предупредува дека современиот човек го избрал „најпогубниот пат“ – патот на гордост, безверие и самодоволност.
Сепак, надежта не е изгубена: дури и во најголемата темнина, покајанието останува можност за спасение и обновување на мирот меѓу народите.
Заклучок
Делото на свети Николај Велимировиќ, напишано во сенката на двете светски војни, денес одекнува со пророчка сила.
Во време кога светот повторно стои на раб на глобални конфликти, неговите зборови звучат како апел за враќање кон духовниот центар:
„Светот може да се спаси само ако се покае. Без Бога, секој мир е само тишина пред новата бура.“
Автор: протоереј Зекарија Линч
Извор: Patristic Faith – The Cause and Idol of War (March 20, 2023)
