Папата Лав XIV за време на својата официјална посета на Турција стана првиот Римски папа кој по повеќе од 50 години ја изостави Света Софија од својот распоред. Неговата програма ги вклучуваше Анкара, Фанар и Сината џамија, но не и историскиот храм Света Софија, што предизвика големо внимание во религиските и дипломатските кругови.
Прекин на традицијата
Од 1967 година наваму, сите папи што го посетиле Истанбул влегле во Света Софија:
Павле VI – 1967
Јован Павле II – 1979
Бенедикт XVI – 2006
Фрањо – 2014
Папа Лав XIV е првиот што ја прекршува оваа долга традиција, иако храмот се наоѓа само неколку минути оддалечен од Сината џамија, која тој ја посети.
Причината: статусот на Света Софија како џамија
Како што наведува Greek Reporter, главната причина за изоставувањето е промената на статусот на Света Софија во 2020 година, кога од музеј повторно беше прогласена за џамија.
Ватикан во 2020 година јавно изрази разочараност. Папата Фрањо тогаш изјави: „Многу сум тажен“, упатувајќи ги овие зборови токму за Света Софија.
Одбивањето на Лав XIV да ја посети Света Софија, според аналитичарите цитирани во Greek Reporter, се гледа како потврда дека Ватикан сè уште не ја нормализира одлуката за нејзино повторно исламизирање.
Аналитичари: дипломатска чувствителност
Историчарот Филипо Форлани од Папскиот универзитет „Свет Крст“ посочува дека посетата би била „комплицирана“ во контекст на меѓурелигискиот дијалог, токму поради нејзиниот сегашен статус како џамија.
Друг експерт, Јуан Антонио Кабрера од Институтот „Августинијанум“, истакнува дека папата покажал претпазливост, и дека клучни се спорните моменти како покривањето на византиските мозаици откако храмот повторно функционира како џамија.
Значењето на Света Софија
Света Софија, издигната од царот Јустинијан во 6. век, речиси еден милениум била најголемата христијанска катедрала во светот и симбол на единството на раната Црква.
Токму таму во 1054 година бил оставен документот за екскомуникација кој го означи почетокот на Големата шизма помеѓу Истокот и Западот.
Затоа одлуката на папата да не ја посети е повеќе од административна – таа е симболичен став кон историската тежина и чувствителноста што овој храм ја носи денес.
Извор: https://greekreporter.com/2025/11/28/why-pope-leo-xiv-will-not-visit-hagia-sophia
