Ерменскиот премиер Никол Пашинјан повторно ја актуализираше својата кампања за „реформа“ на Ерменската апостолска црква, повикувајќи на промени што, според претходно објавените планови, би вклучувале и замена на Католикосот на сите Ерменци, Гарегин II. Во последните денови Пашинјан изјави дека реформата на Црквата е „неопходност“, а паралелно нагласи и дека свештенството треба да биде вклучено во општиот даночен систем, како и сите други граѓани.
Оваа реторика не доаѓа одненадеж. Уште во јуни 2025 година Пашинјан предложи формирање „координативен совет“ што би организирал нов избор на Католикос, практично отворајќи пат за замена на Гарегин II. Подоцна, во јануари 2026 година, тој заедно со група високи клирици ја поддржа иницијативата за поширока „реформа“ на Црквата, а ерменските медиуми блиски до власта отворено пишуваа дека целта е оставка на актуелниот Католикос, избор на местобљустител, усвојување нов црковен статут и избор на нов поглавар.
Пашинјан својата позиција ја оправдува со тврдења дека Гарегин II го нарушил монашкиот завет на безбрачност и дека врвот на Црквата се вмешува во политика. Во јануари тој повторно негираше дека има „држава против Црква“, но истовремено повтори дека Католикосот треба да се повлече. Според OC Media, премиерот и неговите поддржувачи зборуваат за „прочистување“ и „обнова“ на црковниот живот, додека нивните противници тоа го гледаат како директен упад на световната власт во внатрешниот живот на древната Ерменска црква.
Од другата страна, Ерменската апостолска црква остро се спротивстави на оваа линија. Според OC Media, по објавувањето на реформскиот план Црквата оцени дека иницијативата директно ги повредува уставниот поредок и правата на Црквата и нагласи дека канонските прашања и реформите не можат да бидат доверени на „самопрогласен совет“, туку исклучиво на нејзините највисоки канонски тела. Во истиот период, ерменската јавност беше сведок и на натамошно заострување: неколку високи клирици се соочија со правни постапки, а во февруари на Гарегин II му беше забрането да ја напушти земјата во рамки на кривичен случај, потег што црковните кругови го доживеаја како сериозен притисок.
Поширокиот контекст на оваа криза е длабоко политички. Reuters и OC Media веќе со месеци известуваат дека односите меѓу владата на Пашинјан и Ерменската апостолска црква се влошуваат во време кога Ерменија се соочува со силни внатрешни поделби, последици од поразот во Нагорно-Карабах и чувствителни мировни разговори со Азербејџан. Во таква атмосфера, Црквата останува една од ретките институции со силен историски и морален авторитет во општеството, а судирот околу нејзиниот идентитет и раководство сè повеќе изгледа и како борба за поширока национална насока.
Пашинјан не само што повикува на „реформа“ на Ерменската апостолска црква, туку веќе со месеци настојува да создаде политички и институционален притисок за замена на Католикосот Гарегин II. За неговите поддржувачи тоа е обид за обновување на Црквата; за критичарите, пак, станува збор за опасно мешање на државната власт во внатрешниот и канонскиот живот на една древна црковна институција.
https://spzh.eu/en/news/92695-pashinyan-calls-on-armenian-church-to-reform-and-replace-catholicos
