Од Марина Зиозиу
Неодамнешната изјава на Архонтите на Вселенската патријаршија претставува сериозно предупредување. Таа јасно укажува на длабочината на нападите врз Вселенскиот престол и истовремено потсетува дека Православието не смее да се потчини на логиката на државната моќ.
Според Архонтите, постои организиран обид за поткопување на Вселенската патријаршија преку државни механизми, дипломатски канали, контролирани медиуми, интернет-платформи, социјални мрежи, како и преку поединци и црковни кругови кои ја повторуваат истата нарација.
Целта не е само личноста на Вселенскиот патријарх Вартоломеј, туку самата институција – нејзината улога во Православието и нејзината мисија да го чува и обновува единството на Црквата кога тоа е нарушено.
Историски корени на пропагандата
Современата руска пропаганда има длабоки историски корени. Уште од царскиот период, создавањето на „непријатели“, ширењето теории на заговор и дезинформации се користеле како средства за внатрешна контрола и надворешно влијание.
Во советскиот период ова добива институционална форма преку т.н. „активни мерки“ – тајни операции за влијание, поддршка на одредени политички структури, создавање нестабилност и систематско ширење на дезинформации.
Во оваа традиција, информацијата не се користи само како средство за комуникација, туку како инструмент на моќ – за создавање сомнеж, поделба и оправдување на сопствените постапки.
Денес, ваквиот модел се пренесува и во црковната сфера. Вселенскиот патријарх се прикажува како наводен инструмент на туѓи интереси, а Вселенската патријаршија како фактор на нестабилност – наратив кој е добро познат од политичките стратегии.
Украинското прашање како пресвртница
Клучниот момент на сегашната криза е украинското црковно прашање. Доделувањето на Томосот за автокефалност на Православната Црква на Украина во 2019 година, од страна на Вселенската патријаршија, беше канонски чин со цел да се надмине долгогодишен раскол и да се воспостави црковен поредок.
Меѓутоа, за Московската патријаршија, овој чин беше доживеан како загуба на влијание и удар врз концептот на т.н. „руски свет“, кој ја поврзува Црквата со геополитички интереси.
Тука се појавува суштинската противречност: повикување на каноните кога тоа одговара, но нивно занемарување кога се во спротивност со сопствените цели.
Вселенската патријаршија не бара власт, туку ја извршува својата историска и канонска одговорност како Првопрестолна Црква. Првенството во Православието е првенство на служење, а не на доминација.
Спојот на црковното и државното
Посебно значаен момент беше настанот од 22 април 2026 година, кога московскиот патријарх Кирил настапи од руското Министерство за надворешни работи, во присуство на министерот Сергеј Лавров.
Овој чин јасно ја покажува врската меѓу црковната реторика и државната политика. Кога црковниот говор се изразува од позиција на државна власт, тој неизбежно добива политичка тежина.
Европскиот контекст и примерот со Бугарија
Бугарија одби да го поддржи предлогот на Европската Унија за санкции против патријархот Кирил, образложувајќи дека тоа претставува мешање во верските прашања.
Ова укажува на поширок проблем: тешкотијата на Европа да се справи со влијание кое се појавува под религиозен плашт.
Координирана кампања
Архонтите предупредуваат дека нападите врз Вселенската патријаршија не се изолирани, туку дел од координирана кампања која вклучува државни структури, медиуми и црковни канали.
Посебно загрижувачки е што ваквите наративи брзо се шират и стануваат прифатени како „реалност“, создавајќи слика дека Вселенската патријаршија дели, постапува неканонски или служи на туѓи интереси.
Африка – пример за двојни стандарди
По признавањето на украинската автокефалија од страна на Александрискиот патријархат, Московската патријаршија воспостави своја црковна структура во Африка – на канонска територија на друга Црква.
Ова ја доведува во прашање искреноста на повикувањето на канонскиот поредок и покажува дека станува збор за геополитички, а не за црковни мотиви.
Одговорноста на останатите Цркви
Во вакви околности, молкот на другите помесни Цркви не може да се смета за неутралност. Прашањето за зачувување на канонскиот поредок и единството на Православието е заедничка одговорност.
Особено се поставува прашањето за улогата на древните патријаршии, кои не смеат да останат пасивни пред јавното дискредитирање на Вселенската патријаршија.
Клучното прашање
Главното прашање денес не е дали постојат несогласувања, туку дали Православието ќе дозволи систематско поткопување на Вселенскиот престол и создавање паралелни црковни структури водени од политички интереси.
Вселенската патријаршија не располага со механизми на политичка моќ, но го поседува она што е суштинско: верност кон каноните, историска одговорност и служба на единството.
Токму тие вредности денес се во одбрана – како сведоштво дека Православието не може да се води од страв, ниту од дезинформации, туку од вистината и канонскиот поредок.
Извор: skai.gr / VEMA
