Вселенскиот патријарх Вартоломеј отсега ќе го именува националниот командант на Редот на Свети Андреј, со што се менува долгогодишната практика ова овластување да му припаѓа на архиепископот Американски. Одлуката доаѓа во време на сериозни несогласувања меѓу архиепископот Елпидофор и раководството на архонтите.
Значајни промени во раководната структура на Редот на Свети Андреј Првоповикан – архонтите на Вселенската патријаршија, биле едногласно усвоени на состанокот одржан на 17 октомври 2026 година, во хотелот „Хилтон“ во Менхетен, Њујорк.
Според документи до кои дошол американскиот весник „The National Herald“, најважната промена предвидува националниот командант на архонтите во иднина да биде именуван непосредно од вселенскиот патријарх Вартоломеј, наместо од архиепископот Американски Елпидофор.
Досега ова овластување традиционално му припаѓало на американскиот архиепископ, уште од времето на блаженоупокоениот архиепископ Јаков.
Со новите измени на Статутот, идните национални команданти, по завршувањето на мандатот на сегашниот командант д-р Антони Лимберакис, ќе имаат четиригодишен мандат, со можност за дополнителен мандат по одлука на вселенскиот патријарх, кој ќе го определува и неговото времетраење.
Во документите, според весникот, изречно се наведува дека измените се во согласност со насоките дадени од вселенскиот патријарх Вартоломеј.
Се ограничува и улогата на митрополитите
Со измените се намалуваат и административните овластувања на локалните митрополити при изборот на нови архонти.
Според новите правила, по годишното собрание на Редот ќе се формира посебна комисија задолжена за разгледување и проверка на кандидатите за добивање на достоинството архонт.
Комисијата ќе се консултира со надлежните митрополити, но тие повеќе нема да имаат право на административно одлучување или одобрување на кандидатурите.
Предложените кандидати ќе бидат доставени до Националниот совет, а конечната листа ќе му биде испратена на вселенскиот патријарх, кој ќе го има последниот збор при доделувањето на црковните достоинства.
За разгледување на кандидатурата ќе биде потребна препорака од двајца постојни архонти.
Дали зад промените стојат 40 милиони долари?
Според „The National Herald“, промените доаѓаат во период на повеќегодишни тензии меѓу архиепископот Елпидофор и влијателни претставници на Редот на Свети Андреј.
Весникот, повикувајќи се на извори запознаени со разговорите, наведува дека важна причина за промените во раководната структура е финансиската моќ на Фондацијата „Вселенски патријарх Вартоломеј“, која досега собрала речиси 40 милиони американски долари.
Според извори блиски до Вселенската патријаршија, патријархот Вартоломеј наводно бил загрижен за идното управување со овие средства, особено во случај на промена на американскиот архиепископ или по завршувањето на неговиот сопствен патријаршиски мандат.
Весникот наведува дека, според неговите извори, прашањето кој го именува националниот командант има значење и за влијанието врз управувањето со финансиските средства на организацијата.
Сепак, ваквите информации се засноваат на тврдења на неименувани извори и не претставуваат официјално образложение на Вселенската патријаршија за усвоените измени.
Несогласувањата избувнале на состанок во Њујорк
Како што претходно објави „The National Herald“, на состанокот одржан на 15 октомври во хотелот „Хилтон“ дошло до жестока расправа меѓу архиепископот Елпидофор и дел од раководството на архонтите.
Архиепископот наводно изразил незадоволство поради тоа што бил исклучуван од одредени активности и иницијативи за собирање средства за Фондацијата „Вселенски патријарх Вартоломеј“.
За време на расправата, протојерејот Александар Карлуцос, духовен советник на Редот, се обидел да го прекине архиепископот додека зборувал.
„Почекајте, сè уште зборувам. Многу е непристојно да прекинувате некого. Почекајте да завршам, па потоа можете да зборувате“, наводно реагирал Елпидофор.
Според поновите информации на весникот, Карлуцос потоа одржал подолго обраќање, додека архиепископот и присутните архонти го слушале без да се вмешаат.
Тензиите наводно започнале уште во 2019 година
„The National Herald“ открива и дека несогласувањата меѓу архиепископот Елпидофор и раководството на Редот имаат подолга историја.
Според извори блиски до архиепископот, само неколку дена по неговиот избор за архиепископ Американски, на 11 мај 2019 година, делегација на архонтите, предводена од националниот командант Антони Лимберакис, отпатувала во Атина за да се сретне со него.
Средбата се одржала во хотелот „Гран Бретан“, а претставниците на Редот му подариле преносен компјутер.
За време на разговорот го прашале дали има намера да ги разреши од нивните функции и да именува ново раководство.
Елпидофор ги уверил дека нема причина за загриженост и дека ќе останат на своите позиции.
Сепак, според извори на весникот од Вселенската патријаршија, Американската архиепископија и самиот Ред, во следните години дел од раководството на архонтите наводно водело приватни разговори со патријархот Вартоломеј, во кои посредно барало замена на архиепископот Елпидофор.
Еден таков состанок, според објавените информации, се одржал во септември 2023 година, за време на посетата на патријархот Вартоломеј на градот Пиргос во Грција.
Делегација на Редот, во која бил и протојерејот Александар Карлуцос, наводно разговарала со патријархот околу два часа, а главна тема бил токму архиепископот Елпидофор.
Според истите извори, патријархот, во обид да ги намали тензиите, му доделил повисоко достоинство на Лимберакис, унапредувајќи го од актуариос во велик актуариос.
Слични средби, наводно, се одржувале и во Париз, Лондон и на други места.
Изворите тврдат дека архиепископот Елпидофор подоцна бил известуван за содржината на дел од овие разговори, било од самиот патријарх Вартоломеј или од негови блиски соработници.
Ново поглавје во односите меѓу архиепископот и архонтите
Со усвоените измени на Статутот, овластувањето за именување на националниот командант преминува од американскиот архиепископ непосредно на вселенскиот патријарх.
Промената претставува значајно отстапување од долгогодишната практика на Редот на Свети Андреј и дополнително го истакнува прашањето за односите меѓу Американската архиепископија и организацијата на архонтите.
„The National Herald“ побарал коментар од архиепископот Елпидофор, протојерејот Александар Карлуцос и националниот командант Антони Лимберакис, но до објавувањето на текстот не добил одговор од ниту еден од нив.
Иако измените на Статутот се потврдена одлука, тврдењата за приватните разговори, барањата за разрешување на архиепископот и причините поврзани со финансиската контрола засега остануваат информации изнесени од извори на весникот.
Извор: The National Herald