Во животот на семејството често се случува родителите да дојдат до момент кога ќе увидат дека нивните деца ги прекршуваат границите и правилата. Иако нашето време функционира во рамка на логиката „прави како сакаш“, сепак доаѓаат моменти кога она што некому му се допаѓа може да биде деструктивно или да ги нарушува општествените и вредносните рамки.
Прашањето што го мачи срцето на родителите е дали треба да ги казнат своите деца или, пак, треба да им покажат снисходливост, сметајќи дека тоа е автентичниот израз на љубовта, простувањето и разбирањето.
Тука правиме една значајна грешка. Простувањето не значи дека другиот не треба да ја преземе одговорноста за своите грешки и да поднесе одредени последици. Простувањето значи дека одлуките на оној што има сила и власт да ги наложи последиците не треба да бидат уништувачки, злобни или мотивирани од потреба за покажување моќ.
Оној што го има последниот збор треба да постапува со љубов. Но љубовта не може да се изедначи со занемарување на фактот дека без одговорност нема вистински напредок, затоа што само одговорноста води кон зрелост.
Разбирање, секако, е потребно, а не претерана строгост. Но оној што греши, без разлика на возраста, треба во себе да ја активира својата совест како морален кодекс, но и да ги почувствува последиците од своите грешки. Само така ќе научи да го разликува доброто од злото во својот живот, што навистина му е дозволено и што води кон вистински напредок.
Оној што учи да ги презема своите одговорности станува творечки човек. Се кае и се менува. Почнува од почеток и, ако повторно се најде во слични ситуации, нема да падне во истата замка. Затоа што искуството од грешката станува лекција.
Оној што треба да казни често се плаши од судир. Се плаши од последиците од искушението низ кое ќе помине оној што е казнет. Во него дејствува чувство на сожалување, но и страв дека ќе дојде до друг судир, поради разочарувањето на оној што е казнет, и дека тоа ќе предизвика нарушување на односот.
Но така не го сака доволно оној што згрешил. Не е лесно да се разбуди чувството на чест и одговорност кај оној што е опиен од мислата дека сè му е дозволено. Но не е потребна ниту суровост. Мерката е клучот.
Во нашето време, од една страна гледаме како се негува чувство на гнев и казнување кон оние што грешат. Мнозина, пак, длабоко во себе се вознемируваат кога оние што згрешиле се обидуваат да се оправдаат себеси, без да признаат дека одговорноста ослободува, дека цената — колку и да е тешка — станува почеток на покајание, и дека проблемот не е во тоа дали постарите или општеството ќе му припишат одговорност на човекот.
Проблемот е во тоа кога човекот не сака да ја преземе одговорноста. Тогаш живее во заблуда дека или е непогрешлив, или дека за сè се виновни другите. Но така не може да оди напред, ниту да создава нови можности за себе и за своите односи со другите.
Во семејната реалност, охрабрувањето на децата да ги преземаат своите одговорности не треба да биде за да им се урне оптимизмот, туку за да научат да внимаваат. Кога тоа ќе се соедини со разумни, разбирливи и не претерани граници, се создаваат значајни предуслови за силен карактер и здрава општественост.
А тоа треба да го извојуваме, ние возрасните, пред сè преку личниот пример.
Автор: Протојереј Темистоклис Мурцанос, доктор по теологија
