Ископувањата во Турција откриваат нови податоци за корените на христијанството
Археолошките ископувања што во последниве години се спроведуваат во Мала Азија изнесуваат на виделина значајни сведоштва за првите и решавачки чекори на христијанската вера.
Преку ретки ѕидни слики, досега непознати места за богослужба и шифрирани пораки од периодот на прогоните, меѓународни истражувачки тимови ја реконструираат картата на првите христијански заедници и начинот на кој христијанството од прогонувана вера се преобразило во духовно средиште на Римската Империја.
Обемните археолошки истражувања во западниот дел на денешна Турција открија десетици досега непознати богослужбени места, натписи и погребни споменици. Овие наоди ја потврдуваат клучната улога што поширокиот регион ја имал во ширењето на христијанството во првите векови по Христовото распнување.
Највпечатливото откритие е направено во древна Никеја, денешен Изник, каде што археолозите пронашле исклучително добро зачувана фреска од првата половина на третиот век.
Фреската била откриена во подземна семејна гробница, во која недостигот од кислород овозможил боите да останат зачувани речиси осумнаесет векови.
На неа Христос е претставен како Добриот Пастир, со овца на рамената. Станува збор за една од ретките познати претстави на Христос од тој период. Неговиот лик значително се разликува од подоцнежните византиски иконографски обрасци: прикажан е без брада и облечен во традиционална римска облека.
Истражувањата продолжиле и во древниот Пергам, каде што експертите извршиле дигитално мапирање на императорскиот храм изграден во 29 година пред Христос, наменет за почитување на императорот Август.
Овој монументален комплекс се поврзува со новозаветните текстови. Кон крајот на првиот век, светиот апостол и евангелист Јован во Откровението го споменува Пергам како место „каде што е престолот на сатаната“, поврзувајќи ја римската власт со ѕверот и бројот шестотини шеесет и шест.
Во истиот регион археолозите пронашле и глинен поклоненички сад од петтиот век, на кој се наоѓа една од најстарите познати претстави на свети Георгиј, како и остатоци од римскиот амфитеатар во кој биле мачени и убивани првите христијани.
Новите откритија не се ограничени само на големите храмови и монументалните градби. Тие откриваат и досега непознати страници од секојдневниот живот на првите христијански заедници.
Во Лаодикија бил откриен приватен простор за богослужба од четвртиот век, познат во научната јавност како „домашна црква“. Во Смирна, пак, на ѕидовите на римската агора биле пронајдени шифрирани христијански пораки од вториот век, кои се сметаат за едни од најстарите зачувани христијански текстови.
Во Ефес бил откриен цел византиски кварт, кој останал зачуван под дебел слој пепел по персиската инвазија во седмиот век. Во него биле зачувани продавници и простории што им служеле на многубројните поклоници кои пристигнувале во градот.
Оценувајќи го поширокото значење на овие откритија, новите универзитетски истражувања се насочуваат и кон општествените фактори што придонеле за ширењето на христијанството.
Професорката по историја на раното христијанство на Универзитетот во Бирмингем, Кандида Мос, анализирајќи ги археолошките податоци, истакнува дека Анадолија, низ која проповедале апостолите Петар и Павле, претставувала вистинска лулка на христијанската вера.
Според неа, систематската грижа за болните, помошта за сиромашните и ранливите, како и силните мрежи на солидарност во времето на прогоните, имале подеднакво значајна улога во ширењето на христијанството.
Овој историски процес го достигнал својот врв кога престолнината на Римската Империја била трајно преместена во Константинопол.
Извор: https://orthodoxia.info/
