Атина бара забрзана судска постапка или условно ослободување, додека турските власти случајот го третираат како поттикнување омраза поради знамето со византиски симболи и натписот „Православие или смрт“
ИСТАНБУЛ / АТИНА – Двајца грчки туристи остануваат во притвор во Турција, речиси еден месец по инцидентот во Света Софија во Истанбул, каде, според турските медиуми, развеале знаме со византиски двоглав орел и натпис „Православие или смрт“. Инцидентот се случил на 9 април 2026 година, на Велики Четврток според православниот календар, а турските власти ги уапсиле двајцата туристи неколку дена подоцна.
Според турските извори, туристите влегле во Света Софија како дел од организирана група, поминале низ безбедносна контрола и се качиле во горната галерија, отворена за посетители. Таму, еден од нив извадил скриено знаме, го развеал и позирал за фотографија, по што знамето било предадено и на друго лице од групата. Настанот бил снимен од безбедносни камери, а обезбедувањето интервенирало.
Турскиот суд потоа наредил нивно притворање под обвинение за поттикнување јавна омраза и непријателство, односно навреда на дел од јавноста. Турските медиуми го третираат случајот како провокација во Света Софија, која од 2020 година повторно функционира како џамија, по децении статус на музеј.
Грчкиот министер за надворешни работи Јоргос Герапетритис во грчкиот парламент потврди дека двајцата грчки државјани сè уште се во притвор и дека грчкиот конзулат во Истанбул е во постојан контакт со нив и со нивните адвокати. Тој нагласи дека случајот, според турските власти, не се однесува само на развејување знаме, туку и на натписот „Православие или смрт“, кој бил оценет како можен кривичен елемент според турското право.
Атина во моментов работи на две можни решенија: забрзана судска постапка, што турските судови можат да го дозволат кога станува збор за странски државјани, или замена на притворот со условно ослободување. Герапетритис изјави дека двајцата се во добра здравствена состојба и дека грчките власти постапуваат „со одговорност и почит, без театралност“.
Случајот има силна симболична тежина поради местото каде што се случил. Света Софија, изградена во VI век како голема цариградска катедрала, останува едно од најзначајните места во историјата на источнoто христијанство. По османлиското освојување на Константинопол во 1453 година била претворена во џамија, во 1934 година во музеј, а во 2020 година повторно во џамија.
Герапетритис потсетил и на претходен случај од декември 2024 година, кога шест питомци од грчката Воздухопловна академија биле приведени поради подигање грчко знаме во Света Софија, но потоа биле ослободени по дипломатска интервенција. Според него, сегашниот случај е посложен токму поради писмениот натпис на знамето.
Инцидентот повторно ги отвори чувствителните прашања околу историската и религиската симболика на Света Софија, како и околу грчко-турските односи, во кои културните, верските и националните симболи често имаат тежина многу поголема од самиот настан.
