Последните самоубиства на млади луѓе, како и забележливото зголемување на бројот на самоубиства во последните години, ја истакнуваат итната потреба од суштинско повторно поврзување на луѓето со Црквата. Таа останува единствената котва за бродоломниците на животот и може да даде излез од безизлезноста на материјалистичкиот начин на живеење.
Одговорноста, секако, не е само кај оној што си го одзел животот и кај неговото најблиско опкружување, туку и кај сите оние што ги оддалечуваат луѓето од Христос и ги водат кон очај. Таа одговорност е и наша — на христијаните, на свештенството и на народот — затоа што не ги охрабривме разочараните луѓе, бевме рамнодушни кон нажалените и не се молевме со болка за нив.
Голема одговорност носат и оние што го нарушуваат Преданието на Црквата, според кое не се извршуваат црковен погреб и помени за лицата што си го одзеле животот. Ова предание е изразено во 14. канон на свети Тимотеј Александриски, потврден од Вселенските собори.
Лишувањето од црковен погреб не е казна. Тоа е педагошка мерка што ја определила Црквата, за да ги заштити оние што би можеле да паднат во слична состојба. Сличен случај е и лишувањето од црковен погреб на оние што избираат кремирање наместо погреб — практика која во последно време наоѓа одѕив и кај луѓе од Црквата, поради прекршувањето на соодветната синодска одлука на Православната црква на Грција од страна на поединечни архијереи и свештеници.
Почитувањето на пропишаното, колку и да изгледа строго, е задолжително и праведно. Црквата не го исклучува човекот што си го одзел животот, туку ја почитува неговата одлука самиот да се отсече од Црквата, следејќи пат различен од тесниот пат на трпението по кој помина Христос, повикувајќи ги и Своите ученици да поминат низ многу маки.
Од сите ученици Христови, сите поминаа низ искушенија, но само Јуда си го одзеде животот. Затоа Црквата, односно Телото Христово, не може посредно да ја „наградува“ оваа страшна постапка, пеејќи: „Блажен е патот по кој одиш денес“. Таа не може да ја оптоварува душата на починатиот со посмртни почести и црковни нереди. Сепак, Црквата ја охрабрува секојдневната лична молитва за негово упокојување.
Оние што ја притискаат Црквата да се приспособи на „барањата на времето“, наводно од причини на човекољубие, не веруваат во воскресението на мртвите, во идниот Суд, ниту во човекољубието на кое се повикуваат. Така тие се претставуваат себеси како почовекољубиви од Светите отци и од Светото предание.
Зашто вистинското човекољубие во овој случај е луѓето да бидат заштитени од смртниот грев на самоубиството и од неговите вечни последици. Забраната за црковен погреб дејствувала и продолжува да дејствува како сопирачка за безброј души кои се бореле со демонот на очајот и го отфрлиле самоубиството како „решение“, мислејќи на исклучувањето од посмртната грижа на Црквата.
Факт е дека настојчивоста на нажалените роднини на лицата што си го одзеле животот ја отежнува положбата на свештениците. Отсуството на катихизација и на жива врска со Црквата носи многу последици, а ова е една од нив.
Но, овие луѓе не треба да се третираат како „клиенти“ што сме должни да ги услужиме, туку како ранети чеда Божји. Живата врска со парохијата може да ги утеши, да ги внесе во духовен ред и да им донесе полза и на душите на нивните починати сродници.
Зашто, според свети Пајсиј Светогорец, најдобриот помен за упокоените е духовниот живот на нивните блиски. Напротив, поменот што ги нарушува Светите канони ја оптоварува и душата на починатиот, и неговите роднини, и свештенослужителите што го прекршуваат канонот.
Ништо не е од корист ако ги прекршува боговдахновените Канони. А црковната икономија, односно снисходливоста во примената на Светите канони кога постојат сериозни причини во конкретни случаи, претставува исклучок и не може да се проширува на сите случаи. Во спротивно, веќе не станува збор за икономија, туку за укинување на Канон, што е недозволиво и не носи духовна корист, туку води кон дрскост.
Сметаме дека и црковните кругови, и оние надвор од Црквата што бараат укинување на забраната за црковен погреб на лицата што си го одзеле животот, всушност не ја бараат нивната почивка, туку ја разградуваат Црквата. Првите — затоа што мислат дека знаат подобро од Светите отци и сакаат сè да исправат, освен себеси и својата сезнајност. Вторите — затоа што ја напаѓаат Црквата на секој можен начин, како што прават и за многу други прашања.
Чудно е тоа што овие две групи — црковните „обновители“ и „прогресивните“ антицрковни кругови — најчесто создаваат заеднички фронтови во своите цели: истополови бракови, екуменизам, веронаука, кремирање на мртвите и други прашања, имајќи заедничко идејно потекло.
Веруваме дека смирената посветеност на Светото предание, во секоја епоха, претставува гаранција за Вистината и за правилниот пат по патот Господов.
Свети Пајсиј Светогорец, „Слова IV: Семеен живот“, издание на Свештениот исихастирион „Свети Јован Богослов“, Суроти, Солун.
