Обединувачки собор
Пишува: Емилиос Полигенис
Една особено откривачка хроника за она што се случувало во Киев во декември 2018 година, неколку дена пред таканаречениот Обединувачки собор за избор на претстојател на новата Автокефална Црква на Украина, излегува на виделина преку документ што протекол во јавноста и кој детално ги бележи средбите, притисоците и критичните моменти од тие денови.
Споменатиот извештај, за кој се тврди дека бил составен од лице кое учествувало во делегацијата на Вселенската патријаршија, прикажува поинаква слика од онаа за непречена подготовка на Обединувачкиот собор, бидејќи опишува сериозни несогласувања меѓу вклучените страни, интервенции од политички фактори, но и еден инцидент при кој членовите на делегацијата биле одведени во Претседателската палата под силно полициско обезбедување.
Според хрониката, делегацијата заминала во Киев со цел да му помогне на тогашниот митрополит на Франција г. Емануил во подготовката на Обединувачкиот собор, со цел да се создадат неопходните еклисиолошки и канонски предуслови за основањето на новата Црква.
Меѓутоа, како што се гледа од извештајот, уште од првите средби биле утврдени сериозни нерешени прашања.
Во тој контекст биле остварени контакти со тогашниот претседател на Украина Петро Порошенко, со претставници на различните црковни страни, како и со лица поврзани со страната на Киевскиот митрополит г. Онуфриј.
Од особен интерес е наведувањето на средбата со претседателот Порошенко, за време на која, според споменатиот извештај, се разговарало за текот на процесот и за нацртот на Уставот на новата Црква.
Паралелно со тоа, хрониката опишува низа средби со архиереи и претставници на различни црковни групации, при што ги бележи резервите, стравовите и различните очекувања што постоеле во пресрет на Соборот.
Според извештајот, за време на разговорите што се одржувале во Киев, тогашниот почесен патријарх Филарет настапувал непопустливо во своите барања, нешто што, според авторот на хрониката, значително го отежнувало постигнувањето договор.
На друго место се споменува предлог со кој се предвидувала посебна улога на Филарет во новата црковна реалност.
Овој предлог, како што се опишува, предизвикал силна реакција од страна на митрополитот на Франција, кој, наводно, истакнал дека не може да постои никакво конечно решение без мислењето и одобрението на Вселенската патријаршија.
Прашањето добивало уште поголема тежина бидејќи политичките власти, според конкретната хроника, имале активен интерес за развојот на преговорите.
Состојбата достигнала критична точка кога, според извештајот, обидите за постигнување договор не давале резултат.
Делегацијата на Вселенската патријаршија тогаш решила да ја разгледа дури и можноста да го напушти Киев, оценувајќи дека само еден таков потег би можел јасно да покаже дека процесот не може да продолжи под какви било услови.
Тогашниот митрополит на Франција дури и извадил билет за своето заминување.
Оваа информација, како што се наведува во хрониката, им станала позната на украинските функционери, по што следувале случувања што ја довеле ситуацијата до уште поголема напнатост.
Според описот, членовите на делегацијата биле одведени во Претседателската палата под силна полициска придружба, а при влегувањето им биле одземени мобилните телефони и биле подложени на телесен претрес.
Во салата се наоѓале, меѓу другите, тогашниот претседател Петро Порошенко, Ростислав Павленко, како и лице кое, според хрониката, било одговорно за тајните служби.
Според раскажувањето на авторот, митрополитот Адријанополски г. Амфилохиј го прашал митрополитот на Франција што точно се случува.
Одговорот што е забележан во извештајот бил дека членовите на делегацијата се сметале за „притворени“ и дека им било забрането да ја напуштат земјата.
Во ваква атмосфера, по неколку часа, била воспоставена телефонска комуникација со Вселенскиот патријарх г. Вартоломеј.
Авторот на хрониката го поврзува овој момент со евангелскиот стих од Лука:
„А кога ќе ве одведат во синагогите и пред началствата и властите, не грижете се како или што ќе одговорите, или што ќе кажете; зашто Светиот Дух во тој час ќе ве научи што треба да кажете.“
(Лука 12, 11–12)
Вреди да се забележи дека во истата хроника се забележани и зборовите што, според авторот, Вселенскиот патријарх му ги упатил на Петро Порошенко за време на разговорот.
Неговата Сесветост, како што се наведува, јасно ставил до знаење дека Црквата не може да ја стави настрана историската и канонската одговорност на Вселенскиот престол за да бидат задоволени политички или други барања.
Во документот карактеристично се наведува:
„Јас сум Вселенскиот патријарх и немам право, ниту пред историјата на Патријаршијата, ниту пред Бога и моите претходници, да си поигрувам со привилегиите на Престолот и со неговото место во Православната Црква.“
Хрониката продолжува со уште една карактеристична изјава на Вселенскиот патријарх упатена кон тогашниот претседател на Украина:
„Имам одговорност, господине претседателе. Ве почитувам, Ве уважувам, но нема да го продадам достоинството…“
Овие наводи, онака како што се прикажани во конкретниот документ, фрлаат светлина од една поинаква перспектива врз заднината на деновите што му претходеле на Обединувачкиот собор од 15 декември 2018 година.
На крајот, треба да се забележи дека споменатата хроника ја бележи интензивната политичка и дипломатска заднина во која се одвивал процесот, како и начинот на кој главните актери од тие денови ги доживеале последните часови пред критичниот Собор.
Извор: Ромфеа
