Нови археолошки откритија под Храмот на Воскресението во Ерусалим покажуваат впечатливи сличности со описите во Новиот Завет за местото каде што, според христијанското предание, бил погребан Исус Христос.
Италијански археолози откриле траги од древен погребен простор во кој имало гробници издлабени во карпа, обработувано земјиште и градина.
Истражувањето го спроведува тим од Универзитетот „Ла Сапиенца“ во Рим, предводен од професорката по христијанска и средновековна археологија Франческа Романа Стасола.
Резултатите од последната фаза на ископувањата се собрани во обемен прелиминарен научен извештај, објавен во списанието „Liber Annuus“. Темата повторно го привлече вниманието на меѓународната јавност по новото интервју на Стасола за „Daily Mail“.
„Пронајдовме докази дека овде постоел погребен простор“, изјавила Стасола, која раководи со археолошките истражувања.
Ископувањата се вршат во Храмот на Воскресението во Ерусалим, изграден во IV век над местото каде што, според христијанското предание, Исус Христос бил распнат, погребан и воскреснал.
Храмот со векови е едно од најзначајните места за поклонение во христијанскиот свет и секоја година го посетуваат околу четири милиони луѓе.
Што е откриено под Храмот на Воскресението?
Археолошките ископувања започнале во 2022 година, во рамките на работите за обнова на подот на храмот.
Во подоцнежните фази од истражувањето, особено во текот на 2025 година, археолозите откриле остатоци од древен предел што значително се разликувал од денешниот изглед на просторот.
Под храмот биле откриени:
- напуштен каменолом;
- делови од земјиште што подоцна биле обработувани;
- гробници издлабени во карпа;
- траги од древна градина.
Токму овие откритија го привлекле вниманието на истражувачите поради нивната сличност со описот во Евангелието според Јован, каде што се наведува дека во близина на местото на Христовото распнување имало градина, а во неа нов гроб во кој дотогаш никој не бил положен.
Иако во конкретниот гроб не биле пронајдени човечки останки, археолозите сметаат дека совпаѓањето меѓу изгледот на древниот простор и евангелските описи е особено интересно.
Евангелието според Јован го сместува распнувањето во близина на Ерусалим, додека во Посланието до Евреите се наведува дека Исус пострадал „надвор од портата“.
Археолошките истражувања покажуваат дека просторот каде што се наоѓал древниот каменолом навистина бил надвор од градските ѕидини на Ерусалим во времето на Исус.
Делови од каменоломот биле длабоки околу шест метри, а подоцна биле исполнети со земја. Според археолозите, тоа покажува дека по престанувањето на ископувањето камен, дел од просторот бил претворен во обработливо земјиште.
Маслинки и лозја од времето на Исус
Доказите дека просторот бил користен за земјоделство ги дополнуваат и откритијата поврзани со одгледување маслинки и винова лоза.
Тие се датираат во периодот околу времето кога, според историските и христијанските извори, бил распнат Исус Христос, односно во првата половина на I век.
„Евангелието зборува за зелена површина меѓу Голгота и гробот, а ние ги откривме овие обработувани површини“, изјавила Стасола за „Times of Israel“.
Особено значајни за истражувачите се и гробниците, кои биле издлабени директно во карпата.
Тоа потврдува дека просторот во одреден период навистина бил користен и како место за погребување.
Таквиот начин на погребување се совпаѓа и со евангелските описи кај Матеј, Марко и Лука, според кои Христовото тело било положено во гроб издлабен во карпа.
Римска градба го покрила еден од гробовите
Истражувачите откриле и археолошки траги кои може да помогнат подобро да се разбере историјата на самиот простор низ вековите.
Една од погребните комори била затворена со римска градба подигната во времето на императорот Адријан, во II век по Христа.
Приближно два века подоцна, во времето на императорот Константин Велики, градителите што работеле на просторот ја отстраниле римската конструкција и повторно го откриле гробот.
Потоа гробот бил издвоен од останатите погребни комори, а околу него бил оформен посебен христијански простор за молитва и поклонение.
Овој податок е особено важен затоа што покажува дека местото било издвоено и почитувано како свето уште во раните векови на христијанството.
Дали откритијата докажуваат дека таму бил погребан Христос?
Археолозите се внимателни во своите заклучоци.
Самите откритија не можат конечно да докажат дека токму овој гроб бил местото каде што било положено телото на Исус Христос.
Сепак, комбинацијата од повеќе елементи — постоењето на гробници издлабени во карпа, градина и обработувано земјиште, положбата на просторот надвор од тогашните градски ѕидини и неговото рано христијанско почитување — покажува значителни совпаѓања со евангелските описи.
Дополнително внимание предизвикува и фактот што конкретниот простор бил зачувуван и издвојуван уште во првите векови на христијанството.
Тоа остава отворена можност споменот за значењето на ова место да се пренесувал меѓу христијаните уште од најраните генерации.
За Франческа Романа Стасола, сепак, вредноста на археолошкото истражување не се сведува само на прашањето дали науката може да потврди одреден библиски настан.
„Вистинското богатство што го откриваме е историјата на луѓето кои го направиле ова место она што е денес, изразувајќи ја тука својата вера“, изјавила таа за „Times of Israel“.
Според Стасола, независно од тоа дали некој ја прифаќа историчноста на Светиот Гроб, историски факт е дека генерации христијани верувале дека токму ова место е поврзано со Христовото погребение и воскресение.
„Историјата на ова место е историјата на Ерусалим и, од одреден историски момент натаму, истовремено е и историја на почитувањето на Исус Христос“, посочила таа.
Извор: Orthodoxia News Agency
Можам да ти го средам и во пократка, подинамична новинарска верзија за портал, без да се изгубат археолошките детали.
