Во храмот „Христос Спасител“ во Москва, на 20 ноември 2026 година, беше отслужена свечена патријаршиска Божествена литургија по повод 80-тиот роденден на рускиот патријарх Кирил. Настанот, на кој сослужуваа повеќе православни поглавари, испрати значајни пораки за актуелните состојби и меѓуцрковните односи во православниот свет.
Со Божествената литургија началствуваше Антиохискиот патријарх Јован X, во сослужение со Ерусалимскиот патријарх Теофил III, Московскиот патријарх Кирил, Српскиот патријарх Порфириј и митрополитот Ростислав, поглавар на Православната црква на Чешките земји и Словачка.
Особено внимание привлече фактот што за првпат по долгогодишниот спор меѓу Антиохиската и Ерусалимската патријаршија, патријарсите Јован и Теофил заеднички сослужуваа Божествена литургија.
Антиохиската патријаршија во 2014 година го прекина литургиското спомнување на Ерусалимскиот патријарх поради спорот околу црковната јурисдикција во Катар. Причината беше ракополагањето и поставувањето на архиепископот Макариј Катарски од страна на Ерусалимската патријаршија, што Антиохиската патријаршија го сметаше за нарушување на нејзината канонска јурисдикција, бидејќи Катар го смета за дел од својата канонска територија.
Во 2023 година, по избувнувањето на војната во Газа и опасностите со кои се соочува христијанското население на Блискиот Исток, двајцата поглавари одлучија да ги остават настрана своите несогласувања како знак на солидарност. Сепак, дотогаш не беше остварено нивно заедничко литургиско сослужување.
Сослужувањето што се одржа во Москва на 20 ноември, според анализата на Orthodox Times, се толкува како демонстрација на влијанието и силата на Руската православна црква.
Блиските односи што Московската патријаршија ги одржува со двете древни православни патријаршии на Блискиот Исток се градени со години, при што руски архијереи редовно ги посетуваат Ерусалимската и Антиохиската патријаршија.
Самото сослужување, поводот поради кој се одржа, односно роденденот на патријархот Кирил, како и фактот дека Антиохискиот и Ерусалимскиот патријарх сè уште не одговориле на јавната покана на Вселенскиот патријарх Вартоломеј за средба во Фанар на 30 ноември, според истиот медиум, укажуваат на силното влијание што Руската православна црква продолжува да го има врз овие две древни патријаршии.
Дополнително, фактот што поглаварите на православните цркви кои сослужуваа во Москва не ја признале автокефалноста на Православната црква на Украина, доделена од Вселенската патријаршија на Црквата предводена од митрополитот Епифаниј, претставува уште еден показател за сложените состојби и несогласувањата што во последните години го одбележуваат православниот свет.
Особено значаен е и фактот што, според известувањето на Orthodox Times, за време на сослужувањето на толку голем број православни поглавари не било литургиски спомнато името на Вселенскиот патријарх Вартоломеј, ниту името на Александрискиот патријарх Теодор II.
Сослужувањето во Москва, покрај одбележувањето на 80-тиот роденден на патријархот Кирил, на тој начин доби и пошироко меѓуцрковно значење, особено во контекст на актуелните поделби и несогласувања во православниот свет.
Извор: Orthodox Times