Бернард Петер Робишо за „Touchstone“: Христијаните треба да одговорат со расудување, а не со паника
Кој е Бернард Петер Робишо?
Бернард Петер Робишо е православен свештеник во Православната Црква во Америка (Orthodox Church in America, OCA), Епархија на Југот. По професија е информатичар и има повеќе од 25 години искуство во современи корпоративни технологии. Сам себе се опишува како „прагматичен Лудит“ – човек кој работи со дигитални системи, но е свесен за нивните духовни и општествени ризици. Во јавноста е познат како автор кој комбинира богословие и практично технолошко искуство.
Историски паралели и современи предизвици
Во своето обемно есејско дело, отец Бернард Петер Робишо ја отвора темата за вештачката интелигенција преку историска паралела со Лудитите од XIX век. Како што тие со чекани удирале по машините кои им ја загрозувале работата, така и денешниот човек реагира со страв и збунетост пред дигиталната револуција. Робишо вели дека самиот е „прагматичен Лудит“, кој ја познава технологијата, но не ја идеализира.
Демоните и духовната борба
Еден од централните акценти во есејот е прашањето за демонското влијание врз современата технологија. Поврзувајќи се со размислувањата на писателот Пол Кингснорт, кој ја нарекува АИ „демонска сила“, Робишо признава дека дигиталната ера навистина произведува резултати кои „ѓаволот ги посакува“. Но, тој истакнува дека христијанската вера не нè повикува на паника, туку на духовна борба преку светотаинскиот живот.
Посебно место во неговиот текст зазема споменот на православниот обред на крштевање, кој започнува со молитви за изгонување на злото и примање на Светиот Дух. Овој контекст го користи за да покаже дека демонот се спротивставува на сè што ја изобличува и деградира иконата Божја во човекот — а токму тоа е опасноста на неконтролираниот развој на АИ.
Создаденото не е зло, но може да биде изопачено
Повикувајќи се на богословите како отец Георгиј Флоровски, Робишо истакнува дека сè што постои е создадено и одржувано од Бога. Роботите и алгоритмите не се „зли по природа“, но можат да станат носители на зло доколку се употребуваат за дехуманизација, манипулација и уништување на човековото достоинство.
Тој наведува дека иста технологија може да носи смрт или спасение: атомската енергија е истовремено оружје на масовно уништување и лек против рак; интернетот е простор за духовна пропаст, но и средство за ширење на мудрост и вистина.
Антрополошки предизвици
Робишо се спротивставува на тврдењата на научници како Хироши Ишигуро дека „органските тела не се предуслов за човечко постоење“. За православната антропологија, човекот е создаден по образ и подобие Божјо, и Христос е Оној кој го враќа тоа изобличено лице. АИ не може да стане човек ниту спасител – затоа што Синот Божји стана човек, а не машина.
Апокалиптички сценарија и реалноста на Силиконската Долина
Отецот предупредува и за реални закани: големите корпорации како Google, Microsoft и Amazon ја држат контролата врз АИ, без јасни морални и законски ограничувања. Во Кина, пак, технологијата служи за државна контрола. Но, тој потсетува на зборовите на Псалмопевецот: „Не надевајте се на кнезови и синови човечки, во кои нема спасение.“
Историјата нè учи дека со тек на време сите технологии стануваат достапни – од iPhone до хакерски алатки – и дека опасностите не можат целосно да се избегнат. Некои научници зборуваат за „апокалиптична закана“, но Робишо смета дека христијанскиот одговор не е да се предаваме на страв, туку да се подготвуваме со покајание и живот во светост.
Аскетизам и христијански одговор
Во полемика со ставовите на Пол Кингснорт за „суров“ и „сварен аскетизам“, Робишо прифаќа дека умерената технолошка воздржаност е потребна, но предупредува против крајности. Христијанинот е повикан да биде „сол на земјата“, присутен во светот и одговорен за неговото преобразување, а не да бега од него.
Неговиот предлог е: секоја технологија да се минува низ „сито на критичко расудување“, според апостолот Павле: „Сè испитувајте, држете го доброто, од секое зло бегајте.“
Заклучок
Во завршницата, отец Бернард Петер Робишо нè потсетува дека демонизацијата на АИ или претставувањето на технологијата како Антихрист е теолошки погрешно и духовно штетно. Вистинската задача на христијанинот е да остане буден, да ги користи добрите плодови на технологијата за лекување на светот, и да се спротивстави на злоупотребите кои ја рушат иконата Божја во човекот.
„Патот на спасението – пишува тој – е во средината, а не во екстремите. Демоните сакаат да нè наведат кон ирационални реакции, но Христос нè повикува да бидеме мудри како змии и незлобливи како гулаби.“
Извор: https://www.touchstonemag.com/archives/article.php…&
