На отворањето на Првата меѓународна научна конференција „Албанија во византискиот период“, која се одржува во Тирана на 5–6 декември 2025 година, Архиепископот Јован на Албанија упати поздравно обраќање во кое ја нагласи историската и културната важност на овој научен собир.
Пред научниците, академците и бројните меѓународни гости, архиепископот го изрази своето искрено признание за иницијативата:
„Со длабока духовна радост го поздравувам овој значаен научен потфат, организиран од Албанската академија на науките, Автокефалната Православна Црква на Албанија, Универзитетот во Тирана, Националниот архив и Албанската асоцијација за византиски студии“.
Тој истакна дека конференцијата претставува важен чекор напред:
„Оваа Прва меѓународна научна конференција е значаен исчекор во изучувањето на нашето заедничко наследство“.
Говорејќи за темата „Албанија во византискиот период“, архиепископот нагласи дека таа има исклучителна важност:
„Презентациите на оваа конференција ќе понудат одлични извори за историјата и културата на нашата земја во еден историски период кој сè уште не е доволно познат“.
Архиепископот потсети дека внимателното проучување и промоција на византиското наследство го зајакнува националниот идентитет и историската меморија:
„Промовирањето на нашето богато наследство ја зацврстува нашата самосвест, сведоштвото за постоењето на цивилизација и култура на оваа земја, и ја чува нашата историска меморија“.
Во обраќањето ја нагласи и подлабоката смисла на византиското наследство:
„Византија не беше само политичка империја – тоа беше цивилизација што го обликуваше духовниот, културниот и уметничкиот идентитет на балканските народи“.
Архиепископот посочи дека овој наследен слој длабоко влијаел врз оформувањето на албанското општество:
„Ова вековно наследство остави неизбришлива трага врз психо-културната градба на нашиот народ. Без да ја разбереме психолошката и културната состојба на еден народ, тешко може целосно да се разберат неговите историски настани“.
Тој потсети дека Албанците не биле само пасивни приматели на византиската култура:
„Нашите предци беа активни учесници. Доволно е да се спомене светиот Јован Кукузел, роден во Драч, кој стана голем реформатор на византиската музика и гордост на целата Црква“.
Говорејќи за историската мисија на Црквата, архиепископот истакна:
„Црквата на албанските простори отсекогаш била мост меѓу Исток и Запад, меѓу минатото и сегашноста, меѓу верата и културата“.
Тој посебно го нагласи духовниот континуитет кој се чува преку ракописите, фреските и манастирскиот живот:
„Нашите древни кодекси, византиските фрески и илјадагодишните манастири сведочат за непрекината духовна традиција што ги надминува политичките промени“.
Архиепископот направи краток преглед на делото на Црквата по падот на комунизмот:
„Денес, по децении изолација и прогони, Автокефалната Православна Црква на Албанија ја продолжува својата историска мисија. Повеќе од 150 цркви и манастири се обновени, византиската музичка традиција повторно оживува, а младите генерации ги откриваат духовните богатства на своите предци“.
Тој го наведе како пример прочуениот црковен хор:
„Нашиот хор ‘Св. Јован Кукузел’ го симболизира живиот допир со традицијата“.
Архиепископот ја нагласи природната врска меѓу научното истражување и Црквата:
„Соработката меѓу науката и Црквата не е нешто ново – уште од времето на Светите Отци, верата и разумот чекорат заедно“.
Црквата, како што рече, ќе продолжи да ги поддржува научните истражувања:
„Нашата Црква е подготвена да придонесе со своите архиви, ракописи и експертиза во проучувањето на овој клучен историски период“.
Тој го заврши обраќањето со надеж за долгорочниот придонес на конференцијата:
„Се надеваме дека трудовите од оваа конференција ќе фрлат нова светлина врз нашата заедничка историја и ќе инспирираат идни генерации“.
Извор: orthodoxtimes.com
