Света Гора – Атон не е само монашка заедница со илјадагодишна историја, туку и уникатен духовен простор чиј врховен покровител е Вселенската Патријаршија во Цариград. Од првите векови на нејзиното организирање, токму Цариградските патријарси биле оние кои го уредувале животот на монасите, гарантирајќи им канонска заштита и духовна слобода.
Вселенскиот патријарх е признаен како единствен духовен старешина на сите манастири на Атон. Иако секој од 20-те манастири ужива самоуправа, а целата Света Гора се раководи преку Свештениот Кинот во Кареја, духовното и канонското единство се обезбедува токму преку врската со Вселенската Патријаршија.
Ова покровителство има длабоко историско значење: и византиските императори и османлиските султани го потврдувале статусот на Света Гора во согласност со улогата на Цариградскиот патријарх. Денес, Грчкиот устав и меѓународните договори повторно го гарантираат овој посебен однос.
Вселенската Патријаршија не се меша во секојдневното управување на Атон, туку обезбедува канонска рамка и духовно водство. Таа е чувар на соборноста и духовното единство на монасите, кои, и покрај различните етнички и јазични потекла, живеат како едно братство во верата.
Така, Света Гора останува вистински пример за православна хармонија: самоуправна монашка заедница која го чува преданието и тишината, но секогаш под закрилата на Вселенската Патријаршија – првопрестолната и мајката Црква на Православието.
