Една од алатките што Русија ја користи во својата хибридна стратегија против Украина е прашањето на религијата. Преку православната црква, Москва спроведува различни деструктивни активности, вклучително и кампањи на манипулација со информации и мешање во јавниот простор.
Религијата во Украина
Религијата има значајна улога во украинското општество. Околу 70% од граѓаните се изјаснуваат како православни христијани. Во земјата постојат две главни православни структури:
Православната Црква на Украина (ПЦУ) – основана во 2018 година како независна национална црква;
Украинската Православна Црква (УПЦ) – традиционално поврзана со Руската православна црква.
УПЦ не ја признава ПЦУ и ја смета за расколничка. По почетокот на руската инвазија, многу парохии преминаа кон ПЦУ, што го засили процесот на религиско одвојување од Москва.
Иако УПЦ во 2022 година се обиде да се дистанцира од Русија, тие обиди не беа убедливи. Во 2025 година, украинските власти потврдија дека УПЦ сè уште одржува врски со Руската црква, чија активност во Украина е забранета со закон.
Хибридни активности на терен
Врските меѓу дел од свештенството и руските служби датираат уште од советскиот период, кога КГБ имала контрола врз црковните структури.
По распадот на СССР, Москва продолжила да ја користи Црквата како политичка алатка. Во 2014 година, дел од свештениците во Крим ја поддржале руската окупација, а во Донецк и Луганск се регистрирани случаи на:
засолниште за вооружени групи,
благословување на оружје,
соработка со окупациските власти,
прогон на други верски заедници.
Од 2022 до 2025 година, украинската служба за безбедност покренала над 200 кривични постапки против претставници на УПЦ.
Црквата како инструмент за дезинформации
Организации и медиуми поврзани со УПЦ се вклучени во ширење дезинформации. Тие користат различни платформи (Telegram, YouTube, Facebook, TikTok) за да:
шират лажни вести,
манипулираат со јавноста,
промовираат пропаганда претставена како „религиозна вистина“.
Главната нарација е дека во Украина постои „прогон на вистинската црква“ и дека Русија води „света војна“ за заштита на православието и „обединување на триединствениот народ“ – Руси, Белоруси и Украинци.
Манипулација со јазикот и значењата
Еден од клучните механизми е промена на јазичниот и поимниот простор. Пропагандните извори користат термини како:
„расколници“,
„еретици“,
„сатанисти“,
„антихристи“,
со цел да создадат омраза и поделби.
Оваа реторика има за цел да ја дехуманизира украинската страна и да поттикне внатрешни конфликти.
Поголемата слика
Активностите на Руската православна црква и поврзаните организации покажуваат дека религијата може да се користи како моќно средство за хибридно влијание.
Украина станала своевиден „тест полигон“ за овие стратегии, додека нивното влијание се шири и во Европа.
Затоа, експертите предупредуваат дека злоупотребата на религијата претставува сериозна закана, особено затоа што верската слобода е основна вредност во демократските општества.
Извор: https://euvsdisinfo.eu
