На Света Гора почетокот на Великиот пост не е само календарска промена, туку длабока духовна пресвртница. По Вечерната на простубањето, монасите се прегрнуваат, си прават метании и си ја разменуваат желбата „Добар подвиг!“ – израз што го означува духовниот подвиг што претстои.
Неколку часа подоцна, вратите на келиите се затвораат и започнува тридневниот период на целосна тишина. До среда напладне нема заедничка трпеза. Поголемиот дел од монасите се воздржуваат од храна, а некои – според светогорскиот типик и личната духовна сила – не земаат ниту вода. На овој строг подвиг не се гледа како на телесна демонстрација, туку како свесна жртва и внатрешно испразнување пред Бога.
Осаменост во келијата и непрестајна молитва
Монасите се повлекуваат во своите келии и се трудат во длабока тишина. Бројаницата станува нивен постојан сопатник. Молитвата „Господи Исусе Христе, помилуј ме“ се повторува без престан, дење и ноќе. Времето повеќе не се мери со часови, туку со метании, солзи и внатрешна борба.
Како што објаснуваат старците од Света Гора, овие три дена се „мала пустина“ во рамките на општежителниот живот. Типикот се чува непроменет со векови под духовната грижа на Вселенска патријаршија. Тоа не е непишано правило, туку живо предание.
Старец Јосиф: „Да ја почувствуваме духовната жед“
За значењето на подвигот зборува и Старец Јосиф, еден од најстарите светогорци, кој повеќе од пет децении живее на Атос.
„Овие три дена се исто како светот да згаснува, за да остане само Бог. Пост без молитва е телесна вежба. Молитва без смирение е вежба на его. Тука се обидуваме да ги соединиме: постот, тишината, покајанието, солзите“, истакнува старецот.
Некои монаси не пијат ниту вода, не од гордост, туку „за да ја почувствуваат духовната жед – како што телото жеднее, така и душата да жеднее за Бога“.
„Постот е полутемен коридор што води кон светлината на Воскресението. Без тишина, не можеш да го чуеш гласот Божји“, додава тој.
Една трпеза дневно и долги богослужби
По тридневното целосно воздржување, од понеделник до петок монасите примаат само една трпеза дневно, без масло. Во сабота и недела се дозволува масло и малку вино. Воздржувањето не е цел сама по себе, туку средство за духовно очистување.
Во текот на Великиот пост, монасите минуваат осум до десет часа дневно во храмот. Богослужбите се долги и покајни, исполнети со псалми и коленичења. Разговорите се сведуваат на неопходното, а надворешната комуникација замолкнува.
Потсетувајќи на учењето на Јован Златоуст, старците велат дека постот ги разгорува искушенијата, но истовремено ја привлекува благодатта Божја.
Повик и до светот
Старец Јосиф испраќа порака и до верниците надвор од монашкиот живот:
„Црквата не бара сите да станеме монаси. Бара да станеме искрени. Ако не можеме три дена без храна, да се обидеме три дена без злоба. Ако не можеме да се повлечеме во келија, барем неколку минути во тишина да изговориме молитва.“
Според светогорците, Великиот пост е огледало – ја открива нашата вистинска состојба. Во свет исполнет со бучава и брзина, тишината станува предизвик. На Света Гора, пак, тишината не е отсуство на звук, туку присуство на Бога.
Од камените манастири се издигнува тивка молитва за целиот свет – за семејствата, младите, народите и мир во срцата. Пораката е едноставна и длабока: помалку зборови, повеќе молитва; помалку самодоволност, повеќе смирение; помалку светот, повеќе Бог.
Добар и благословен Велики пост.
Репортажа: Ѓорѓос Теохарис
Извор: vimaorthodoxias.gr
