Периодот пред Светиот Празник на Христовото Раѓање не е само време на надворешно празнување и украсени улици. Тоа е тивок и благословен пат кон внатрешно смирение, очистување и мир, пат што го преобразува човекот и го прави достоен за тајната на Воплотувањето.
Светите Отци – од пустинските подвижници до современите старци – ни оставија духовни бисери кои откриваат како човекот да го отвори срцето, за Христос навистина да се роди во него, а Божик да стане внатрешна светлина, а не само надворешна свеченост.
Св. Јован Златоуст: Тишината како јасли на душата
Великиот проповедник на радоста учи дека:
„Кога душата молчи, Христос се раѓа во неа.“
Тишината за него не е немост, туку присуство на Бога.
Подготовката за Божиќ не се состои во зборување, туку во внатрешен мир, без:
– злопамтење
– расправии
– непотребно жалење
„Ако сакаш Христос да се роди во тебе, испразни го срцето од сè туѓо.“
Св. Паисиј Светогорец: Божик во едноставност и чистота
Старецот Паисиј, со својата кроткост, често потсетуваше дека луѓето го задушуваат Божиќ со коприва од трчање, купување и стрес, а Христос се родил во тишината на јаслите.
Тој велеше:
„Не се роди Христос за да празнуваме, туку за да влезе во нашите срца.“
Советуваше:
– покајание пред иконата на Рождеството
– тајна милостина
– читање на Евангелието
И додаваше:
„Божиќ без милосрдие е јасли без Христос.“
Св. Порфириј Кавсокаливит: Смирена љубов и мир во срцето
Св. Порфириј, со блага насмевка, ги утешуваше оние што не можат да подаруваат раскош:
„Дарувај мир, трпение и насмевка – тоа е најголемиот подарок.“
За него Божиќ е лично доаѓање на Христа во душата:
„Кога во тебе царува мирот, доаѓа Христос. Кога се гневиш, Тој си заминува.“
Им препорачуваше на семејствата:
– да ја запеат химната „Твоето Раѓање“
– да прочитаат краток евангелски текст
– да запалат свеќа за упокоените
Св. Никола Кавасила: Раѓањето како таинство на учество
Во делото „За животот во Христа“ свети Никола поучува:
„Човекот не се спасува затоа што празнува, туку затоа што учествува.“
Учеството се остварува преку:
– Божествената Литургија
– Светата Причест
– искрена исповед
Дните пред Божиќ се духовен предвкус на тајната, па затоа потребни се:
– воздржување
– внатрешно собирање
– длабоко смирение
Св. Јустин Поповиќ: Божик како духовна револуција
Св. Јустин гледаше во Божик победа над секој човечки идол:
„Раѓањето Христово ги руши сите лажни богови на историјата.“
Ако човекот, како мал идолопоклоник, го обожува „своето јас“, Христос останува недофатлив.
Тој велеше:
„Пештерата беше темна, затоа што Христос доаѓа само во темна, скрушена душа.“
Затоа потребно е:
– да се смали егоизмот
– да се живее со чиста вера
– Божиќ да се празнува без надворешно покажување
Св. Јован Лествичник: Смирението – вистинската јасла
Овој небесен учител поучува:
„Смирениот човек станува јасли, и Христос легнува во него.“
Јаслите симболизираат:
– сиромаштија
– студ
– тишина
– незабележителност
И токму таму се јави Животот.
Христос не се раѓа:
– во раскош
– во гордост
– во бучава
– во суета
Св. Ефрем Сирин: Осудувањето како пречка за Божик
Св. Ефрем учи:
„Пред Христос да се роди во срцето, осудувањето треба да умре.“
Осудата ја нарекуваше:
„најмалата змија што станува змеј.“
И додаде:
„Не прашувај како ќе дојде Христос. Тој доаѓа кога ти не осудуваш.“
Св. Сава Осветен: Да ја ископаме пештерата на срцето
Св. Сава поучува:
„Ако не копаш во себе, нема да ја најдеш пештерата. Ќе живееш во дрвените куќи на светот.“
Копањето значи:
– отсекување на страстите
– пост
– тајна помош за сиромавиот
– човечки збор кон повредениот
– искрена прошка
Патот на Светиите – практичен водич за Божиќ
Исповед – темел на очистувањето
Го отвора срцето за Божјата благодат.
Свеќа за заборавените
Мал чин, но небесно велик.
Семејна молитва
Кратка, но моќна:
„Господи Христе, направи ги нашите срца Твои јасли.“
Десет минути тишина пред сонот
Св. Паисиј велеше:
„Во тишината се раѓа Христос.“
Пораката на светителите – суштина на Божиќ
Верниците бараат надеж, мир и духовна светлина за празниците.
А светителите едногласно поучуваат:
– Местото на Раѓањето не се плоштадите.
– Ниту украсите.
– Ниту богатите трпези.
Местото на Раѓањето е:
– прошката
– милосрдието
– трпението
– тишината
– смирението
Зашто таму се вселува Бог.
Божик без Христос е празник.
Божик со Христос е воскресение на душата.
Тоа го предадоа Светиите.
Тоа го очекуваме.
Тоа да го сочуваме во себе.
Нека се благословени и светли Христовите празници.
