Во катедралата „Свети Архангели“ во Брисел, претставници на различни верски и филозофски заедници им оддадоа почит на белгиските војници што служеле во странски мисии; годинашната церемонија доби особено силна украинска димензија
БРИСЕЛ – Православната катедрала „Свети Архангели“ во Брисел првпат беше домаќин на белгиската меѓурелигиска и меѓуубедувачка церемонија по повод Денот на ветераните, настан што во Белгија традиционално ги собира верските и моралните служби поврзани со одбраната, во знак на благодарност кон војниците што служеле во мисии надвор од земјата.
Церемонијата се одржа на 28 април 2026 година, под високото покровителство на белгискиот крал, а годинашната тема беше: „Најблиску до човекот, во мир како и во војна“. Според Православната архиепископија на Белгија, ова е првпат настанот да биде организиран во православна катедрала, што му даде посебна симболика на собирот.
Во белгискиот систем, Денот на ветераните се одбележува секоја година на 7 април, во спомен на 7 април 1994 година, кога во Кигали, Руанда, беа убиени десет белгиски мировници од мисијата на Обединетите нации UNAMIR. Од 1998 година, белгиската армија на овој датум им оддава почит на сите белгиски војници загинати во операции за мир од 1945 година наваму.
Годинашната меѓурелигиска церемонија беше организирана од Службите за религиозна и морална помош при белгиската одбрана – SARM. Во неа учествуваа претставници на јудејската, католичката, протестантската, православната, англиканската, муслиманската и будистичката духовна служба, како и претставници на секуларната морална помош. Целта беше не само комеморација, туку и сведоштво дека во моменти на војна, страдање и несигурност, духовната и моралната поддршка остануваат неопходен дел од грижата за војниците и ветераните.
На настанот присуствуваше митрополитот белгиски г. Атинагора, претставник на Православната црква во Белгија, заедно со високи воени претставници, дипломати и гости од повеќе религиски заедници. Церемонијата ја водеа протоерејот Павел Цеха, кој е вклучен во воспоставувањето православно воено капеланство во Белгија, и отец Филип Бон, поранешен офицер на белгиската армија.
Во своето обраќање, белгискиот министер за одбрана Тео Франкен ја нагласи важноста на смислата, вредностите и духовната поддршка во воената служба. Тој најави зајакнување на присуството на капеланите во вооружените сили, поголема поддршка за ветераните и повторно ја потврди белгиската поддршка за Украина.
Митрополитот Атинагора, од своја страна, истакна дека мирот не е состојба што еднаш засекогаш се стекнува, туку бара постојана посветеност и внатрешна преобразба на човекот. Тој нагласи дека вистинското единство се раѓа преку дијалог, меѓусебна почит и соработка над верските и културните разлики, потсетувајќи на белгиското национално мото: „Во единството е силата“.
Особено трогателен момент беше завршницата на церемонијата, кога беше извршен православниот обред артокласија, по што беше испеано „Вечнаја памјат“ во спомен на починатите. Настанот заврши со химните на Украина и Белгија, што на комеморацијата ѝ даде јасна современа димензија, поврзувајќи го споменот на белгиските ветерани со сегашното страдање на украинскиот народ.
Украинската димензија беше присутна и преку делегацијата на украински воени капелани, предводена од полковникот Олександр Вовкотеча. Делегацијата претходно учествуваше на научен симпозиум во Кралското воено училиште во Белгија и беше примена од митрополитот Атинагора. На церемонијата присуствуваа и украински ветерани кои се лекуваат во Белгија, што на настанот му даде дополнителна човечка и актуелна тежина.
И англиканската заедница во Белгија ја потврди важноста на настанот. Во нивниот извештај се наведува дека церемонијата се одржала под високото покровителство на кралот, со истата тема „Close at Hand, in Peace as in War“, и дека особено впечатлив бил симболичниот чин на артокласијата, изведен од белгиски и украински ветеран како гест на братство и споделена човечност.
Настанот во Брисел покажува дека православниот храм може да биде простор не само на богослужение, туку и на поширока јавна меморија, дијалог и помирување. Во земја како Белгија, каде што различни верски и филозофски традиции живеат една покрај друга, ваквата церемонија испраќа силна порака: сеќавањето на жртвата, грижата за ветераните и стремежот кон мир можат да ги соберат луѓето надвор од границите на конфесијата, јазикот и националноста.
Во време кога Европа повторно живее со сенката на војната, белгиската церемонија во православната катедрала во Брисел доби значење што ја надминува локалната комеморација. Таа стана сведоштво дека духовната поддршка не е споредна работа во војната, туку човечка потреба; и дека мирот не се гради само со политички договори, туку и со молитва, сеќавање, солидарност и почит кон оние што страдале во служба на другите.
Објавено: Официјалната објава на Православната архиепископија на Белгија е од 4 мај 2026 година; Orthodox Times ја пренесе на 8 мај 2026 година.
