Една година по изборот на Роберт Френсис Превост за 267. римски епископ, неговиот понтификат се исцртува околу три главни линии: мирот како глобална мисија, единството на христијаните и враќањето кон суштината на верата
ВАТИКАН / РИМ – Денеска, 8 мај, се навршува една година од изборот на Папата Лав XIV, првиот папа роден во Соединетите Американски Држави и прв августинец на Петровиот престол. Роден како Роберт Френсис Превост во Чикаго, а долгогодишно поврзан со мисионерската служба во Перу, тој беше избран за 267. папа на Католичката црква на 8 мај 2025 година. Свеченото започнување на неговото Петрово служење беше одбележано со инаугурациската Литургија на плоштадот „Свети Петар“ на 18 мај 2025 година.
Годишнината Папата ја одбележува не со свечена ватиканска прослава, туку со пастирска посета на Помпеја и Неапол. Во Помпеја, пред познатото светилиште на Богородица од Бројаницата, тој повторно ја постави својата главна тема: мирот. Според Vatican News, Лав XIV на првата годишнина од својот избор се молел Бог да ја смири „братоубиствената омраза“ и да ги просветли светските водачи во време на војни, насилство и човечко страдање.
Уште при првото појавување на балконот на базиликата „Свети Петар“, новиот папа го започна својот понтификат со зборовите: „Мир вам!“ Во првата порака Urbi et Orbi, тој зборуваше за мирот на воскреснатиот Христос како „разоружан и разоружувачки“, смирен, истраен и роден од Божјата љубов. Таа формула стана еден од препознатливите изрази на неговата прва година.
Според Vatican News, во првата година од понтификатот Лав XIV упатил повеќе од 400 апели за мир, постојано повикувајќи на помирување, прекин на насилството и одговорност на политичките водачи. Тој ја продолжува линијата на ватиканската мировна дипломатија, но со сè појасен личен тон: мирот не е само дипломатска цел, туку духовна и морална обврска.
Втората силна линија на неговиот понтификат е единството на Црквата. Лав XIV, според многу набљудувачи, настапува со смирен, но јасен стил: не како папа на брзи гестови, туку како папа што сака да ја врати тежината на зборот, молитвата и соборниот дијалог. Тоа особено се виде во неговиот однос кон Православната црква и кон 1700-годишнината од Првиот вселенски собор во Никеја.
На 23 ноември 2025 година, Папата го објави апостолското писмо In unitate fidei, посветено на 1700-годишнината од Никеја. Во него тој нагласи дека Никејско-цариградскиот Символ на верата останува заедничко исповедање на сите христијански традиции. Особено значајно за православно-католичкиот дијалог беше тоа што во официјалната ватиканска белешка јасно се наведува дека додатокот Filioque — „и од Синот“ — не се наоѓа во текстот на Цариградскиот Символ, дека бил внесен во латинскиот Символ од папата Бенедикт VIII во 1014 година и дека останува предмет на православно-католички дијалог.
Тоа не значи дека Рим ја променил целата своја догматска традиција, но претставуваше важен симболички и богословски сигнал: Папата јавно ја постави темата во историски контекст и ја врати тежината на заедничкиот Символ како место на средба меѓу Истокот и Западот. За православниот свет, ваквиот гест има особена чувствителност, бидејќи токму прашањето за Символот на верата со векови е една од најдлабоките точки на спор меѓу Рим и Православниот Исток.
Клучен момент беше и неговото патување во Турција и Либан, од 27 ноември до 2 декември 2025 година. Во древната Никеја, денешен Изник, Папата се молеше заедно со Вселенскиот патријарх Вартоломеј и други христијански водачи, одбележувајќи го Соборот од 325 година. Vatican News објави дека Папата ја претставил Никеја како повик кон единство во свет обременет со насилство, конфликти и религиски поделби.
На 29 ноември 2025 година, Лав XIV и Вселенскиот патријарх Вартоломеј потпишаа заедничка декларација во која истакнаа дека, иако сè уште постојат пречки за целосна заедница, христијаните се поврзани преку верата изразена во Никејскиот Символ. Во декларацијата се вели дека одбележувањето на Никеја треба да поттикне нови и храбри чекори кон единството, преку богословски дијалог, меѓусебна почит и заедничко сведоштво.
Третата линија на првата година е социјалната и човечка чувствителност. Лав XIV не го напушти наследството на папата Франциск, туку го продолжи со поинаков личен стил. Неговиот избор на името „Лав“ беше прочитан како поврзување со Лав XIII, папата на социјалното учење и енцикликата Rerum Novarum. Vatican News во годишниот преглед за 2025 година забележа дека новиот папа го избрал името токму како потсетник на тој голем социјален хоризонт на Католичката црква.
Во текот на првата година, Папата се обидуваше да ја спои духовноста со јавната одговорност: мир, мигранти, сиромашни, војни, достоинство на човекот, грижа за маргинализираните и отпор кон јазикот на омразата. Reuters во анализата пред годишнината оцени дека Лав XIV, по првичниот повнимателен период, сè повеќе го пронаоѓа својот јасен јавен глас, особено во осудата на војната, насилството и авторитарните политички искушенија.
Во Помпеја и Неапол, токму на годишнината од изборот, оваа линија повторно излезе во преден план. Папата повика на мир вкоренет во правда, солидарност и општествена одговорност, а Неапол го претстави како место што може да стане „работилница на мирот“.
Затоа првата година на Лав XIV може да се опише како понтификат што започна со една реченица — „Мир вам“ — и постепено ја претвора таа реченица во програма. Мирот за него не е само политичка желба, туку евхаристиски, евангелски и човечки повик. Единството не е само дипломатски проект, туку враќање кон заедничкиот Символ на верата. А социјалната грижа не е додаток на верата, туку нејзин јавен плод. Една година по изборот, Папата Лав XIV сè уште е на почетокот на своето служење. Но веќе се гледаат главните контури: папа на мирот, папа на внимателниот дијалог со Истокот, папа што сака да ја врати верата кон нејзините извори и да ја постави Црквата како глас на помирување во свет што сè повеќе се навикнува на поделби.
