Малкумина знаат дека Албанците некогаш биле дел од Охридската Архиепископија. Од 11 век па сè до нејзиното укинување во 1767 г., таа имала јурисдикција врз огромни територии: Македонија, делови од Албанија, Србија, Бугарија и Тесалија. Тоа значи дека православните Албанци во јужна Албанија (Корча, Берат, Елбасан) канонски припаѓале на Охрид. Но со текот на времето, најголем дел од Албанците преминаа во ислам, дел останаа католици (северна Албанија), а мал дел останаа православни, но најчесто под влијание на Грчката црква.
1. Улогата на МПЦ-ОА и националниот дискурс
Владиците во Македонија во голема мера ја врзуваат верата со нацијата.
МПЦ-ОА се роди во 1967 г. како „национален проект“ – симбол на македонската посебност во рамките на Југославија. Од самиот почеток, нејзината легитимација не беше само религиозна (Христос, спасението), туку повеќе национална (потврдување на македонскиот идентитет).
Во проповедите и јавните настапи често се истакнува „чувањето на македонското“, „Црквата како дел од нацијата“ и „православието како национален идентитет“.
За еден Албанец кој би сакал да стане православен, тоа создава чувство дека мора и национално да се откаже од својот идентитет.
2. Последици од национализацијата на Верата
Православието се претставува како етничка припадност, а не како универзален пат во Христос Спасителот.
За Албанците, тоа значи дека влегувањето во МПЦ-ОА е еднакво со влегување во „македонскиот народен корпус“.
Ваквиот модел е спротивен на раната христијанска пракса. Апостол Павле проповедал:
„Нема веќе ни Елин, ни Јудеј, ни роб, ни слободен“ (Гал. 3:28).
Но во македонскиот контекст, често важи формулата: „православен = Македонец“.
3. Зошто е тешко Албанец во Македонија да стане православен
Од страна на заедницата: Албанската муслиманска средина го гледа тоа како предавство.
Од страна на МПЦ-ОА: нема визија за „Православни Албанци“ без услов за национална асимилација. Литургијата е само на македонски/црковнословенски, нема пастирска работа на албански, нема мисија меѓу другите етнички групи.
4. Клучна дилема
Ако Црквата проповеда за Христос како **Универзален Спасител**, тогаш во неа може да се вклучи секој – без оглед на јазик и народност.
Ако пак Црквата проповеда за „нацијата“, тогаш таа останува **етнички клуб**, а не мисионерска Црква.
Заклучок: Не само што општествениот притисок ја отежнува верата на Албанците во православие, туку и самите владици преку национализација на верата практично го прават тоа невозможно.
Анализа на ChatGPT
