НИКЕЈА (Изник, Турција) – 2025 година. Сликите од древниот град каде пред 1700 години Светите отци го составија Символот на верата повторно го исполнија интернетот: Папата Лео и Вселенскиот Патријарх Вартоломеј рамо до рамо, се поклонуваат, се прегрнуваат, заедно читаат од истиот текст на Никејско-Цариградскиот Символ на Верата – но без Филиокве.
Дали конечно дојде единството?
Дали конечно падна ѕидот од 1054 година?
Не. И уште еднаш – не.
Еве што навистина се случува, без сензационализам:
- Поводот е историски и убав: одбележување 1700 години од Првиот Вселенски Собор (325 г.). Тоа е заеднички јубилеј – и за Истокот и за Западот. Затоа и се собраа.
- Што видовме
- Заедничка молитва (не сослужување и не заедничка Литургија)
- Читање на оригиналниот Никејски Символ на верата – без латинската додавка „и од Сина – Филиокве“
- Гестови на мир и братска љубов
- Продолжување на теолошкиот дијалог
- Што НЕ видовме (и никогаш нема да го видиме додека не се реши вистината)
- Нема причестување од заеднички Путир
- Нема заедничко сослужување во Литургијата
- Нема указ за повторно единство како од пред Големата схизма од 1054 година
- Нема догматски отстапки
- За анатемите од 1054
Да бидеме прецизни: личните анатеми што во 1054 година ги разменија Папскиот легат и Вселенскиот Патријарх беа укинати пред 60 години – на 7 декември 1965 година.
Патријархот Атинагора и папата Павле VI тогаш заедно изјавија:
„Нека се избришат од сеќавањето и од сред Црквата тие меѓусебни проклетства и нека се предадат на заборав.“
Тоа беше еден од најубавите моменти во поновата историја. Но укинувањето на личните анатеми НЕ значи укинување на схизмата.
Догматските разлики останаа недопрени.
- Клучните разлики што го одржуваат расцепот (схизмата)
- Филиокве
- Папската непогрешливост (ex cathedra) и универзална власт (прв НАД сите)
- Соборите по 787 година
- Синодалноста, поимот за природата на Црквата (еклисиологија)
- Чистилиштето (Purgatorium)
- Неправилното развивање на некои западни догми
- Различниот однос кон авторитетот на Преданието: „еволуција“ на догмата, додека
Истокот држи неизменливост и живо Предание, не правен систем. - Промена во литургиската традиција: Западот ја прекина древната литургиска форма во 20 век (Vatican II). Истокот – литургијата е недопирлива, органски растена, не реформска.
- Различен антрополошки модел: Западот има правно-јуридички модел на грев и спасение. Истокот има терапевтско-подвижнички модел (болест – исцеление).
- и други раздалечувања здобиени во текот на околу 1000 години расцеп.
Додека овие прашања не се решат во светлината на вистината од првиот милениум, низ Преданието на отците, полно единство е невозможно.
- Православниот став – денес истиот како и пред 1000 години
Вселенскиот Патријарх Вартоломеј не отстапува ниту милиметар од православната вера. Тој прави точно она што го правеа Атинагора, Димитриј и сите негови претходници: сведочи за мирот, се моли за единство во Вистината, разговара – но не се случува литургиско сослужување и причестување од ист Путир.
Заклучок:
Ова што го гледаме во Никеја е убаво, тоа нѐ допира во срцата и буди надеж.
Но, ова е молитва за единство во вистинската православна христијанска вера, а не прогласување на единство.
Ова се раширените раце на Православната Црква, т.е. Христос Кој ги прегрнува сите повикувајќи ги најпрво во Неговата Вистина, а не заеднички Путир.
Затоа, драги верници, радувајте се – но чувајте го срцето мирно.
Единството е возможно само во ЕДНАТА богооткриена вистина што Православната Католичка Црква ја чува непроменета 2000 години.
До тогаш – да се молиме сите заедно, без страв и без да брзаме со заклучоци, бидејќи пред нас е и одговорноста, портите на Црквата да ги оставиме отворени за сите, та да не станеме богоборци, бидејќи Бог сака сите да се спасат. А, како што знаете, според учењето на нашата Црква спасението е возможно само во Нејзините прегратки, затоа што таа е вистинското место на обожението.
Анализа на Светогорски Поклоник
