– Старче, кога страдам за другите, ме фаќа вознемиреност и не можам да се молам.
– Тоа што чувствуваш вознемиреност е знак дека во тебе има човечко чувство. Јас, колку повеќе страдам за светот, толку повеќе се молам и духовно се радувам, затоа што сè му предавам на Христос, а Тој сè уредува. И гледам дека со текот на времето, иако телесната сила се намалува, душевната расте, затоа што љубовта, жртвата и болката за другиот даваат голема духовна сила.
Ќе видиш – вечерта, кога имавме бдение, имав малку сила, но од болката за другите добив сила. И стоев на нозе цела ноќ, сè до Божествената Литургија, гледајќи го народот.
И потоа, и во црквата повторно стоев на нозе, но не чувствував замор, затоа што страдав за луѓето и тоа ме зајакнуваше. И ти моли се и радувај се, зашто Христос ќе го среди сето тоа.
Во духовниот пристап нема безнадежност. Колку болка поминав за луѓето! Не ги доживував нивните проблеми површно. Страдав, воздивнував, но при секоја воздишка се препуштав на Бога, и во таа болка Бог даваше утеха.
Со духовен пристап доаѓа божествена утеха, затоа што болката што носи надеж во Бога носи и утеха. Инаку, како би издржал човек?
Како поинаку би можел да издржам сè што слушам? Страдам, но размислувам и за божествената награда за оние што страдаат. Ние сме во Божји раце. Бидејќи постои божествена правда, ништо не оди залудно. Колку повеќе страда човек, толку повеќе ќе биде награден.
Бог, иако гледа толку многу болка на земјата – дури и нешта што ние не можеме да ги разбереме – ништо не остава така. „Колку повеќе страдаш“, вели, „толку повеќе ќе те наградам во другиот живот“. Затоа и има утеха.
Ние не гледаме каква слава ќе прими другиот и затоа страдаме, па Бог нè утешува со божествена утеха.
– Старче, таа тешкотија не го исцрпува човекот?
– Не.
Кога човек духовно се соочува со проблемите, тоа не може да го скрши. На почеток се растажува кога слуша дека некој страда, но потоа доаѓа божествената утеха како награда и тоа не го поразува.
За разлика од тоа, световната тага може да донесе и телесни последици, додека оваа духовна болка не го повредува човекот, затоа што има божествено исцеление во себе.
— Св. Пајсиј Светогорец, „Слова II – Духовно будење“
