Божиќниот пост, познат и како Рождественски или Филипов пост, претставува едно од најстарите периоди на духовна подготовка во христијанската традиција. Неговите корени се следат уште во IV век, кога христијаните започнале да практикуваат пост во пресрет на празнувањето на Рождеството Христово. Иако тогаш не постоеле јасно дефинирани правила, историските записи укажуваат дека верниците постеле во духот на воздржание и покајание, што постепено се развивало во поформална традиција.
Во V век, папата Лав Велики сведочи за пост пред Божиќ, но и во овој период неговата должина и строгост значително варирале помеѓу различните христијански заедници. Постот често се нарекувал „Пост на Филип“ затоа што започнувал по празникот на свети апостол Филип, на 14 ноември.
Во периодот меѓу VI и IX век, источните цркви постепено го прифаќале постот како 40-дневна подготовка, но оваа практика сè уште не била официјално усогласена низ целиот христијански Исток. Некои црковни заедници постеле само една недела, други две, а трети цели 40 дена.
Денешната унифицирана форма на Божиќниот пост — 40 дена, од 15 ноември до 24 декември — била официјално утврдена во 1166 година. Одлуката е донесена на соборот во Константинопол, под раководство на патријарх Лука Хрисоверг. Со оваа црковна одлука постот бил стандардизиран во целиот православен свет, што го означува преминот од локални традиции кон општоцрковна дисциплина.
Денес, Божиќниот пост претставува период на духовно смирување, воздржување и подготовка, со јасно дефинирана структура и богослужбена пракса, што ја нагласува неговата историска и теолошка важност.
Извори:
Leo the Great, Sermones, V век.
The Oxford Dictionary of Byzantium (Oxford University Press, 1991).
John Meyendorff – Byzantine Theology.
Архим. Георгије Капсанис – Постот во православната традиција.
Црковно-предание од Константинополскиот собор (1166), под патријарх Лука Хрисоверг.
