Православната црква на Русија, според наводи објавени во нова студија на религиологот Сергеј Чапнин, систематски соработувала со руската Федерална служба за безбедност – ФСБ во следењето и санкционирањето свештеници кои јавно се спротивставувале на војната во Украина, а црковни структури биле користени и како посредници за пристап до потенцијални разузнавачки цели во Соединетите Американски Држави.
Наводите ги објави рускиот независен медиум „Агентство“, повикувајќи се на новата книга на Чапнин, поранешен уредник на „Журналот на Московската патријаршија“, со наслов „Верските заедници под притисок: Документирање на верскиот прогон во Русија 2022–2026“.
Според Чапнин, документираните случаи покажуваат повеќе обрасци на координација меѓу државните безбедносни структури и црковните власти.
Како еден од примерите тој наведува дека материјали собрани од државните органи, меѓу кои прислушувани телефонски разговори и пресретнати пораки, подоцна се појавувале речиси дословно во постапки пред црковните судови.
Во исто време, државните медиуми и информативните структури поврзани со Московската патријаршија, според студијата, објавувале многу слични текстови за свештениците што биле предмет на постапки, користејќи идентични или речиси идентични аргументи за нивно дискредитирање.
Чапнин тврди и дека во повеќе руски региони припадници на ФСБ лично ги посетувале локалните епископи за да разговараат за свештеници кои веќе зазеле или би можеле да заземат став против војната во Украина.
По почетокот на руската инвазија, според него, ФСБ значително го засилила надзорот над комуникациите во парохиите, групите на социјалните мрежи и преписката меѓу верниците, со што несогласувањата со официјалната политика можеле да бидат забележани во рана фаза.
Црковни претставници како посредници за разузнавачки цели во САД
Особено внимание привлекува документ од 2009 година, кој подоцна бил декласифициран и делумно пронајден на компјутер на претставник од Одделот за надворешни црковни врски.
Според Чапнин, а повикувајќи се и на новинарите Андреј Солдатов и Ирина Бороган, документот предвидувал „координација со контраразузнавачката служба на ФСБ“.
Во него, како што се наведува, претставниците на Црквата биле разгледувани како посредници преку кои може да се воспостави контакт со лица во САД кои би биле од интерес за руските разузнавачки служби.
Според интерпретацијата на Чапнин, за вклучување црковни претставници во такви активности било потребно одобрение од патријархот, додека посебно црковно тело ја координирало комуникацијата со руските служби за безбедност.
Авторот ја поврзува обновената соработка со разузнавачките структури со периодот по изборот на патријархот Кирил за поглавар на Православната црква на Русија.
Свештеници под надзор
Како конкретен пример во книгата се наведува случајот на протоерејот Сергеј Рибаков, поранешен старешина на универзитетски храм во Самара, кој јавно ја критикувал војната преку интернет.
Според неговото сведоштво, во март 2023 година локалниот митрополит го предупредил дека се наоѓа под надзор на ФСБ. Неколку месеци подоцна, во септември истата година, му било забрането да ја извршува свештеничката служба.
Чапнин го наведува и случајот со семинаристите Денис Попович и Никита Иванкович, двајцата етнички Украинци, кои во 2025 година беа обвинети дека подготвувале атентат врз митрополитот Тихон.
Според авторот, кампањата за нивно дискредитирање започнала уште кон крајот на 2022 година преку Телеграм-канал за кој тој тврди дека бил поврзан со Московската патријаршија и ФСБ.
Повеќе од 115 документирани случаи
Според податоците што ги наведува Чапнин, од почетокот на целосната руска инвазија врз Украина биле изречени најмалку 35 пресуди против верски лица и верници, додека до јуни 2026 година се воделе уште најмалку три кривични постапки.
Во студијата се наведуваат и најмалку 30 административни случаи поради наводно „дискредитирање“ на руската армија.
Дополнително, 13 верски лица или организации биле прогласени за „странски агенти“, пет лица биле ставени на листи поврзани со тероризам, а десет организации биле прогласени за „непожелни“.
Според истражувањето, санкции изрекувала и самата Православната црква на Русија.
Најмалку 38 свештеници биле казнети од црковните власти: 17 биле лишени од свештенички чин, на 14 им било забрането да служат, а седуммина биле принудени да се повлечат.
Вкупно, студијата опфаќа повеќе од 115 случаи поврзани со свештеници, верници и верски активисти.
Обвинувања и за руските свештеници во странство
Во текот на 2026 година беа изнесени и пошироки тврдења дека дел од свештениците на Православната црква на Русија кои служат надвор од Русија имаат врски со руските безбедносни и разузнавачки структури.
Таквите оценки ги претставуваат поединечните руски парохии во странство како потенцијални инструменти за собирање информации и ширење на проруско влијание, особено во Европа.
Станува збор за сериозни обвинувања кои во објавената студија се темелат на документи, сведоштва и случаи анализирани од авторот, но тие не претставуваат судски утврдени факти за Руската православна црква како целина.
Извор: https://united24media.com/world/russias-spy-priests-fsb-allegedly-uses-orthodox-church-to-reach-us-targets-21612
