Откако Неговата Сесветост, Вселенскиот Патријарх Вартоломеј, ѝ додели автокефалност на Православната Црква на Украина (ПЦУ) во јануари 2019 година, Московската Патријаршија го прекина евхаристиското општење со Вселенската Патријаршија и започна напори да го поткопа нејзиниот единствен статус меѓу православните патријаршии. Притоа се обидува да ја замени во улогата што ѝ е доверена од Вселенските Собори на Црквата на Константинопол – да ги решава споровите меѓу Помесните Цркви и да доделува автокефалност кога тоа е потребно.
Клучен елемент во овие напори е користењето од страна на руската држава на техники на странска информативна манипулација и влијание (FIMI), со цел ширење негативни и невистинити информации за Вселенската Патријаршија. Работната група East Stratcom Task Force, составена од експерти од областа на комуникациите, новинарството, општествените науки и руските студии, која дејствува во рамките на дипломатската служба на Европската Унија, нагласува дека „руските дезинформациски кампањи не се случаен збир на лаги, туку производ на внимателно изграден систем“.
Овој систем не ги вклучува само пропагандистите што настапуваат на државно финансираните руски телевизиски канали, туку и веб-страници, блогови, профили на социјални мрежи, инфлуенсери и т.н. коментатори. Овие гласноговорници на руската држава „засилуваат, противречат, исмеваат, извртуваат, доведуваат во прашање и создаваат конфузија – сè со цел остварување на пошироката цел на Кремљ да доминира во информативниот простор“.
Еден од најистакнатите меѓу нив, колку и да звучи необично, е самиот Московски патријарх Кирил. Во сериозно отстапување од православната традиција, во април 2026 година Кирил, говорејќи во зградата на руското Министерство за надворешни работи и стоејќи покрај министерот за надворешни работи Сергеј Лавров, изврши неканонски напад врз посебните одговорности на Вселенската Патријаршија во рамките на Светата Православна Црква.
Според Кирил, меѓуправославните односи „во моментов се ставени на искушение во однос на нивната верност кон канонскиот поредок на Црквата“. Тој додаде дека „однадвор се наметнува учење туѓо на Православието, кое се однесува на посебни авторитетни овластувања на Константинополскиот Патријарх“. Според него, токму тоа наводно туѓо учење послужило како „основа за мешањето на Фанар во црковниот живот на Украина и придонело за продолжена криза во меѓуправославните односи“.
Учењето што Кирил го претстави како туѓо на Православието е токму учењето дека Вселенската Патријаршија има одговорност да решава црковни спорови. „Секој обид“, рече Кирил, „еден од нашите браќа да се претстави како носител на посебна власт над целата православна вселена е грев од гледна точка на црковните закони“.
Ова претставува очигледно негирање на воспоставената канонска постапка на Црквата. Светата Мајка Црква на Константинопол ја извршува оваа одговорност која ѝ била доверена под водство на Светиот Дух на Четвртиот Вселенски Собор, одржан во Халкидон во 451 година. Соборот определил:
„Ако некој епископ или клирик има спор со митрополитот на својата област, нека се обрати до егзархот на диоцезата или до престолот на царскиот град Константинопол и таму нека биде суден.“
Вселенската Патријаршија, како Прв Престол на Православната Црква, исто така ја има одговорноста да доделува автокефалност (црковна независност) на националните Цркви кога повеќе не е соодветно тие да бидат под јурисдикција на друга Црква. Таа има доделено автокефалност на Православните Цркви во Русија (1589 и 1917), Србија (1920), Романија (1925), Бугарија (1961), Грузија (1990), Грција (1850), Полска (1924), Албанија (1937) и Чешките Земји и Словачка (1998).
Најново, Неговата Сесветост Вселенскиот Патријарх Вартоломеј ја искористи оваа надлежност кога во јануари 2019 година ѝ додели автокефалност на Православната Црква на Украина.
Патријархот Кирил исто така осуди, како што рече, „дискриминација против Украинската Православна Црква“ (предводена од митрополитот Онуфриј) и тврдеше дека „притисокот од украинските власти добил карактер на отворен религиозен прогон“.
Според авторите на текстот, реалноста е токму спротивна. Како пример се наведува рускиот напад со беспилотни летала врз Успенскиот соборен храм во Киев на 15 јуни 2026 година. Според нив, канонската православна Црква во Украина се соочува со сè поголеми притисоци и прогонства во областите на Украина кои се под руска контрола како последица на, како што ја опишуваат, неправедната, неиспровоцирана и братоубиствена војна што Русија ја води против Украина.
од Архонтите на Вселенската Патријаршија
Извор: Orthodox Times
